Fot. Ralf Roletschek, CC BY-SA 3.0 at, Wikimedia Commons
StarówkaGraz, Styria, Austria
Stare Miasto i Schlossberg w Grazu: co zobaczyć, mapa i trasa zwiedzania
Stare Miasto i Schlossberg w Grazu. W aplikacji Turi ta sama mapa pokazuje twoją pozycję, prowadzi od punktu do punktu i pozwala odhaczać zwiedzone miejsca.
Spacer zaczyna się na Hauptplatz, gdzie zatrzymuje się większość linii tramwajowych Grazu, także tramwaje z dworca głównego Graz Hauptbahnhof. Kończy się przy Kunsthausie po drugiej stronie Mury, skąd przez most wrócisz pieszo na Hauptplatz. Jeśli jesteś już w centrum albo na Schlossbergu, Turi poprowadzi od najbliższego punktu. Chodzenie po mieście i po Schlossbergu jest bezpłatne, dziedziniec zamku z podwójnymi schodami jest otwarty codziennie od 7:30 do 20:00, a wejście do katedry jest wolne. Bilety są potrzebne do Zbrojowni, Mauzoleum i Kunsthausu, który w poniedziałki jest zamknięty. Mauzoleum jest otwarte od kwietnia do października, a Zbrojownię od listopada zwiedza się głównie z przewodnikiem. Na Schlossberg prowadzą schody wojenne, czyli 260 stopni, a zamiast nich możesz wjechać windą w skale, dostępną także dla wózków. Winda wymaga osobnego biletu, a w kolejce Schlossbergbahn, która jeździ także zimą, ważny jest bilet komunikacji miejskiej Graz Linien. Toalety znajdziesz na Hauptplatz, przy Schlossbergplatz obok wejścia do Dom im Berg, na Schlossbergu przy kawiarni Aiola i przy Murinsel na nabrzeżu. Zaplanuj około trzech godzin, bez zwiedzania muzeów.
W domu otwórz obiekt w Turi i dotknij „Pobierz na wyjazd”: mapa, opisy i zdjęcia zadziałają bez zasięgu.
Najdalsze punkty zwiedzaj na początku, kiedy masz jeszcze siły.
Odhaczaj na bieżąco, a przy wyjściu będziesz wiedzieć, co zostało.
Graz: Stare Miasto w aplikacji Turi
Pozycja na żywo, trasa od punktu do punktu, opisy do czytania i słuchania. Bezpłatnie, bez konta, w 12 językach.
Historyczne centrum Grazu, stolicy Styrii, jest od 1999 roku na liście światowego dziedzictwa UNESCO. Spacer zaczyna się na Hauptplatz, prowadzi ulicą Herrengasse obok Malowanego Domu i renesansowego Landhausu, do katedry, mauzoleum cesarza Ferdynanda II i zamku z podwójnymi schodami kręconymi. Potem wejdziesz na wzgórze Schlossberg z wieżą zegarową, symbolem miasta, zjedziesz kolejką i skończysz nad Murą, przy pływającej wyspie Murinsel i niebieskim Kunsthausie.
Fot. Taxiarchos228, CC BY 3.0, Wikimedia Commons1
Atrakcja
Ratusz i fontanna arcyksięcia Jana
Hauptplatz powstał około 1160 roku jako główny targ miasta i od tamtej pory jest sercem Grazu. Ratusz w dzisiejszym kształcie zbudowano w latach 1887-1893. Fontanna z pomnikiem arcyksięcia Jana stanęła na środku placu w 1878 roku, a postacie u jej stóp przedstawiają cztery rzeki Styrii: Murę, Enns, Drawę i Sann. Wokół fontanny stoją budki z jedzeniem, a przy placu rozejrzyj się za domami Luegg z bogatą sztukaterią i podcieniami.
Ten dom przy Herrengasse 3 to dawny Herzogshof, pierwszy raz wspomniany w 1360 roku, w którym książęta Styrii załatwiali sprawy urzędowe. Całą fasadę, ponad 220 metrów kwadratowych, pokrywają freski barokowego malarza Johanna Mayera z 1742 roku. Przedstawiają bogów i herosów z mitów greckich i rzymskich. Na dole szukaj Bachusa i Wulkana, a w najwyższym rzędzie Merkurego, Marsa i Minerwy.
Fot. Olaf Kosinsky, CC BY-SA 3.0 de, Wikimedia Commons3
Budynek / zabytek
Dziedziniec Landhausu
Landhaus to siedziba sejmu krajowego Styrii, który obraduje tu do dziś. Skrzydło od Herrengasse i dziedziniec zaczął budować w 1557 roku Domenico dell'Allio, architekt fortec z północnych Włoch, i to jedna z najważniejszych budowli renesansu w Europie Środkowej. Dziedziniec otaczają trzy kondygnacje arkad, a na środku stoi brązowa studnia pod ozdobnym daszkiem. Przy bramach od 1588 roku wiszą tablice z zakazem bójek i noszenia broni, a w adwencie na dziedzińcu ustawia się szopkę z lodu.
Fot. Dennis G. Jarvis, CC BY-SA 2.0, Wikimedia Commons4
Budynek / zabytek
Zbrojownia (Landeszeughaus)
Zbrojownię obok Landhausu zbudował w 1642 roku Antonio Solar, bo od końca XV wieku Styrii zagrażały wojska osmańskie. To największa zachowana historyczna zbrojownia na świecie: przetrwało tu około 32 000 przedmiotów, w tym ponad 3300 zbroi i hełmów. Na fasadzie spójrz na barokowe posągi Marsa i Minerwy dłuta Giovanniego Mamola. Wejście jest płatne, a od listopada zwiedza się głównie z przewodnikiem.
Fot. TheRunnerUp, CC BY-SA 4.0, Wikimedia Commons5
Atrakcja
Glockenspielplatz
W szczycie domu przy tym placu ukryty jest kurant. Kazał go zamontować Gottfried Maurer, który kupił dom w 1884 roku, a jego 24 dzwony zagrały po raz pierwszy w Wigilię 1905 roku. Codziennie o 11, 15 i 18 w okienkach tańczy drewniana para w strojach styryjskich, a na koniec złoty kogut rozkłada skrzydła i pieje. Występ trwa do 8 minut i obejmuje 3 melodie, wybierane z około 70 piosenek.
Fot. Anna Saini, CC BY-SA 4.0, Wikimedia Commons6
Budynek / zabytek
Mauzoleum Ferdynanda II
Cesarz Ferdynand II zamówił w 1614 roku swoje mauzoleum razem z kościołem świętej Katarzyny, a zaprojektował je jego nadworny malarz i architekt Giovanni Pietro de Pomis. Wnętrze urządził później młody artysta z Grazu, Johann Bernhard Fischer von Erlach, który stał się potem słynnym architektem baroku. Ferdynand II zmarł w 1637 roku i spoczywa tutaj, a w krypcie stoi sarkofag z czerwonego marmuru jego matki, Marii Bawarskiej. Mauzoleum jest otwarte od kwietnia do października, od wtorku do niedzieli.
Fot. Isiwal, CC BY-SA 4.0, Wikimedia Commons7
Budynek / zabytek
Katedra
Katedrę zbudował w latach 1438-1464 cesarz Fryderyk III jako kościół dworski przy swoim zamku. Przez blisko 200 lat należała do jezuitów, którzy urządzili ją w stylu barokowym, a od 1786 roku jest katedrą biskupią Styrii. Na zewnętrznej ścianie od południa obejrzyj fresk z 1485 roku, przypisywany Tomaszowi z Villach. Pokazuje trzy plagi, które spadły na Styrię w 1480 roku: szarańczę, najazd Turków i dżumę. Wejście do katedry jest bezpłatne.
Fot. E.mil.mil, CC BY-SA 3.0 at, Wikimedia Commons8
Budynek / zabytek
Zamek i podwójne schody kręcone
W 1438 roku Fryderyk, wtedy książę Styrii, postanowił zbudować w Grazu nową rezydencję, w której dziś urzęduje rząd krajowy Styrii. Najciekawsze są podwójne schody kręcone z 1499 roku, z czasów cesarza Maksymiliana I. Dwie klatki schodowe biegną w przeciwnych kierunkach przez trzy piętra, na każdym piętrze się spotykają i znów rozchodzą, dlatego w Grazu nazywa się je schodami pojednania. Wejście od Hofgasse 15 jest bezpłatne, codziennie od 7:30 do 20:00.
Fot. Stefan97, CC BY-SA 4.0, Wikimedia Commons9
Atrakcja
Schody wojenne i winda w skale
Ze Schlossbergplatz pod wieżę zegarową prowadzą schody wykute w skale wzgórza, które wznosi się 123 metry nad Hauptplatz. Ma ich 260 w 5 biegach, budowę zaczęto w 1914 roku, a otwarto je w 1918 roku jako Kriegssteig, czyli schody wojenne. Jeśli nie masz ochoty na wspinaczkę, wjedź windą Schlossberglift: od 2000 roku szklane kabiny jadą szybem w skale wysokim na 77 metrów i w niecałą minutę są przy wieży zegarowej. Winda jest dostępna dla wózków i wymaga osobnego biletu.
Fot. Ralf Roletschek, CC BY-SA 3.0 at, Wikimedia Commons10
Atrakcja
Wieża zegarowa (Uhrturm)
Wieża zegarowa, pierwszy raz wspomniana w 1265 roku, to symbol Grazu. Dzisiejszy kształt dostała w XVI wieku, ma 28 metrów, a jej tarcze mają ponad 5 metrów średnicy. Przyjrzyj się wskazówkom: dłuższa pokazuje godziny, bo dawniej zegar miał tylko wskazówkę godzinową, widoczną z daleka, a minutową dodano później. W 1809 roku wojska Napoleona zburzyły twierdzę na wzgórzu, ale mieszkańcy wykupili wieżę i dzięki temu przetrwała. Obok zaczyna się podziemna zjeżdżalnia Schlossbergrutsche, wysoka na 64 metry.
Fot. Norbert Essl, CC BY-SA 4.0, Wikimedia Commons11
Atrakcja
Dzwonnica z dzwonem Liesl
Dzwonnicę zbudował w 1588 roku arcyksiążę Karol II. Wisi w niej Liesl, najsłynniejszy dzwon Grazu, odlany w 1587 roku przez Martina Hilgera i ważący 4633 kilogramy. Codziennie o 7, 12 i 19 uderza 101 razy. Legenda mówi, że odlano go ze 101 tureckich kul armatnich, ale metal pochodził naprawdę ze Zbrojowni, gdzie odłożono go na odlewy.
Fot. Stefan97, CC BY-SA 4.0, Wikimedia Commons12
Atrakcja
Kolejka Schlossbergbahn
Kolejka jeździ na Schlossberg od 25 listopada 1894 roku, a od przełomu 1899 i 1900 roku jest napędzana elektrycznie. Tor ma 201 metrów długości, pokonuje 108 metrów wysokości przy nachyleniu około 60 procent, a przejazd trwa niecałe 2 minuty. Górna stacja stoi przy restauracji Schlossberg, dolna przy nabrzeżu Kaiser-Franz-Josef-Kai, obok przystanku tramwajów 3 i 5. Ważny jest tu zwykły bilet komunikacji miejskiej Graz Linien.
Fot. Palickap, CC BY-SA 4.0, Wikimedia Commons13
Atrakcja
Murinsel
Murinsel to sztuczna wyspa zakotwiczona na rzece Murze i połączona z oboma brzegami kładkami. Zaprojektował ją nowojorski artysta Vito Acconci, a otwarto ją na początku 2003 roku, gdy Graz był Europejską Stolicą Kultury. Ma około 50 metrów długości, a w środku są kawiarnia pod szklaną kopułą, amfiteatr z niebieskimi ławkami oraz linowy labirynt i zjeżdżalnia dla dzieci. Wejście jest bezpłatne przez cały rok.
Fot. Isiwal, CC BY-SA 4.0, Wikimedia Commons14
Budynek / zabytek
Kunsthaus
Kunsthaus, czyli dom sztuki, zbudowali na 2003 rok architekci Peter Cook i Colin Fournier. Fournier nazwał go przyjaznym kosmitą, a bywa też nazywany hipopotamem, ślimakiem albo wielorybem. Skórę budynku tworzy 1066 paneli z pleksi, a nocą fasada świeci jak ekran z instalacjami świetlnymi. Częścią muzeum jest żeliwny Żelazny Dom z 1848 roku, połączony z niebieską bryłą przeszkloną galerią widokową Needle, długą na 40 metrów. Muzeum jest otwarte od wtorku do niedzieli od 10 do 18.
Wszystkie punkty (26)
Pogrupowane jak w legendzie planu. Gwiazdka oznacza punkty polecane.
Atrakcja 9
Ratusz i fontanna arcyksięcia Jana ★Hauptplatz powstał około 1160 roku jako główny targ miasta i od tamtej pory jest sercem Grazu. Ratusz w dzisiejszym kształcie zbudowano w latach 1887-1893. Fontanna z pomnikiem arcyksięcia Jana stanęła na środku placu w 1878 roku, a postacie u jej stóp przedstawiają cztery rzeki Styrii: Murę, Enns, Drawę i Sann. Wokół fontanny stoją budki z jedzeniem, a przy placu rozejrzyj się za domami Luegg z bogatą sztukaterią i podcieniami.
Glockenspielplatz ★W szczycie domu przy tym placu ukryty jest kurant. Kazał go zamontować Gottfried Maurer, który kupił dom w 1884 roku, a jego 24 dzwony zagrały po raz pierwszy w Wigilię 1905 roku. Codziennie o 11, 15 i 18 w okienkach tańczy drewniana para w strojach styryjskich, a na koniec złoty kogut rozkłada skrzydła i pieje. Występ trwa do 8 minut i obejmuje 3 melodie, wybierane z około 70 piosenek.
Schody wojenne i winda w skale ★Ze Schlossbergplatz pod wieżę zegarową prowadzą schody wykute w skale wzgórza, które wznosi się 123 metry nad Hauptplatz. Ma ich 260 w 5 biegach, budowę zaczęto w 1914 roku, a otwarto je w 1918 roku jako Kriegssteig, czyli schody wojenne. Jeśli nie masz ochoty na wspinaczkę, wjedź windą Schlossberglift: od 2000 roku szklane kabiny jadą szybem w skale wysokim na 77 metrów i w niecałą minutę są przy wieży zegarowej. Winda jest dostępna dla wózków i wymaga osobnego biletu.
Wieża zegarowa (Uhrturm) ★Wieża zegarowa, pierwszy raz wspomniana w 1265 roku, to symbol Grazu. Dzisiejszy kształt dostała w XVI wieku, ma 28 metrów, a jej tarcze mają ponad 5 metrów średnicy. Przyjrzyj się wskazówkom: dłuższa pokazuje godziny, bo dawniej zegar miał tylko wskazówkę godzinową, widoczną z daleka, a minutową dodano później. W 1809 roku wojska Napoleona zburzyły twierdzę na wzgórzu, ale mieszkańcy wykupili wieżę i dzięki temu przetrwała. Obok zaczyna się podziemna zjeżdżalnia Schlossbergrutsche, wysoka na 64 metry.
Dzwonnica z dzwonem Liesl ★Dzwonnicę zbudował w 1588 roku arcyksiążę Karol II. Wisi w niej Liesl, najsłynniejszy dzwon Grazu, odlany w 1587 roku przez Martina Hilgera i ważący 4633 kilogramy. Codziennie o 7, 12 i 19 uderza 101 razy. Legenda mówi, że odlano go ze 101 tureckich kul armatnich, ale metal pochodził naprawdę ze Zbrojowni, gdzie odłożono go na odlewy.
Kolejka Schlossbergbahn ★Kolejka jeździ na Schlossberg od 25 listopada 1894 roku, a od przełomu 1899 i 1900 roku jest napędzana elektrycznie. Tor ma 201 metrów długości, pokonuje 108 metrów wysokości przy nachyleniu około 60 procent, a przejazd trwa niecałe 2 minuty. Górna stacja stoi przy restauracji Schlossberg, dolna przy nabrzeżu Kaiser-Franz-Josef-Kai, obok przystanku tramwajów 3 i 5. Ważny jest tu zwykły bilet komunikacji miejskiej Graz Linien.
Murinsel ★Murinsel to sztuczna wyspa zakotwiczona na rzece Murze i połączona z oboma brzegami kładkami. Zaprojektował ją nowojorski artysta Vito Acconci, a otwarto ją na początku 2003 roku, gdy Graz był Europejską Stolicą Kultury. Ma około 50 metrów długości, a w środku są kawiarnia pod szklaną kopułą, amfiteatr z niebieskimi ławkami oraz linowy labirynt i zjeżdżalnia dla dzieci. Wejście jest bezpłatne przez cały rok.
Studnia Turecka (Türkenbrunnen)Studnię wykopano w latach 1554-1558, żeby twierdza miała wodę podczas długich oblężeń. Sięga 94 metry w głąb, aż do wód gruntowych Mury. Nazwa pojawiła się dopiero w XIX wieku i wzięła się z opowieści o tureckich jeńcach, którzy mieli ją kopać.
KasematyKasematy to ruiny dwupoziomowych piwnic dawnego domu zarządcy twierdzy, zbudowanego około 1578 roku, w których trzymano zapasy. Od 1783 roku twierdza była więzieniem stanowym, a w 1809 roku dom zburzono razem z fortyfikacjami. W 1937 roku otwarto tu scenę pod gołym niebem, a od 1987 roku ma ona ruchomy dach, więc koncerty i przedstawienia odbywają się prawie przy każdej pogodzie.
Budynek / zabytek 9
Malowany Dom (Gemaltes Haus) ★Ten dom przy Herrengasse 3 to dawny Herzogshof, pierwszy raz wspomniany w 1360 roku, w którym książęta Styrii załatwiali sprawy urzędowe. Całą fasadę, ponad 220 metrów kwadratowych, pokrywają freski barokowego malarza Johanna Mayera z 1742 roku. Przedstawiają bogów i herosów z mitów greckich i rzymskich. Na dole szukaj Bachusa i Wulkana, a w najwyższym rzędzie Merkurego, Marsa i Minerwy.
Dziedziniec Landhausu ★Landhaus to siedziba sejmu krajowego Styrii, który obraduje tu do dziś. Skrzydło od Herrengasse i dziedziniec zaczął budować w 1557 roku Domenico dell'Allio, architekt fortec z północnych Włoch, i to jedna z najważniejszych budowli renesansu w Europie Środkowej. Dziedziniec otaczają trzy kondygnacje arkad, a na środku stoi brązowa studnia pod ozdobnym daszkiem. Przy bramach od 1588 roku wiszą tablice z zakazem bójek i noszenia broni, a w adwencie na dziedzińcu ustawia się szopkę z lodu.
Zbrojownia (Landeszeughaus) ★Zbrojownię obok Landhausu zbudował w 1642 roku Antonio Solar, bo od końca XV wieku Styrii zagrażały wojska osmańskie. To największa zachowana historyczna zbrojownia na świecie: przetrwało tu około 32 000 przedmiotów, w tym ponad 3300 zbroi i hełmów. Na fasadzie spójrz na barokowe posągi Marsa i Minerwy dłuta Giovanniego Mamola. Wejście jest płatne, a od listopada zwiedza się głównie z przewodnikiem.
Mauzoleum Ferdynanda II ★Cesarz Ferdynand II zamówił w 1614 roku swoje mauzoleum razem z kościołem świętej Katarzyny, a zaprojektował je jego nadworny malarz i architekt Giovanni Pietro de Pomis. Wnętrze urządził później młody artysta z Grazu, Johann Bernhard Fischer von Erlach, który stał się potem słynnym architektem baroku. Ferdynand II zmarł w 1637 roku i spoczywa tutaj, a w krypcie stoi sarkofag z czerwonego marmuru jego matki, Marii Bawarskiej. Mauzoleum jest otwarte od kwietnia do października, od wtorku do niedzieli.
Katedra ★Katedrę zbudował w latach 1438-1464 cesarz Fryderyk III jako kościół dworski przy swoim zamku. Przez blisko 200 lat należała do jezuitów, którzy urządzili ją w stylu barokowym, a od 1786 roku jest katedrą biskupią Styrii. Na zewnętrznej ścianie od południa obejrzyj fresk z 1485 roku, przypisywany Tomaszowi z Villach. Pokazuje trzy plagi, które spadły na Styrię w 1480 roku: szarańczę, najazd Turków i dżumę. Wejście do katedry jest bezpłatne.
Zamek i podwójne schody kręcone ★W 1438 roku Fryderyk, wtedy książę Styrii, postanowił zbudować w Grazu nową rezydencję, w której dziś urzęduje rząd krajowy Styrii. Najciekawsze są podwójne schody kręcone z 1499 roku, z czasów cesarza Maksymiliana I. Dwie klatki schodowe biegną w przeciwnych kierunkach przez trzy piętra, na każdym piętrze się spotykają i znów rozchodzą, dlatego w Grazu nazywa się je schodami pojednania. Wejście od Hofgasse 15 jest bezpłatne, codziennie od 7:30 do 20:00.
Kunsthaus ★Kunsthaus, czyli dom sztuki, zbudowali na 2003 rok architekci Peter Cook i Colin Fournier. Fournier nazwał go przyjaznym kosmitą, a bywa też nazywany hipopotamem, ślimakiem albo wielorybem. Skórę budynku tworzy 1066 paneli z pleksi, a nocą fasada świeci jak ekran z instalacjami świetlnymi. Częścią muzeum jest żeliwny Żelazny Dom z 1848 roku, połączony z niebieską bryłą przeszkloną galerią widokową Needle, długą na 40 metrów. Muzeum jest otwarte od wtorku do niedzieli od 10 do 18.
Kościół Najświętszej Krwi (Stadtpfarrkirche)Pierwszą kaplicę ufundował tu w 1440 roku cesarz Fryderyk III, a potem dominikanie rozbudowali ją do 1520 roku w kościół gotycki. Od 1585 roku to główny kościół parafialny miasta, z barokową fasadą i wieżyczką z 1780 roku. Obraz Wniebowzięcia Maryi z dawnego ołtarza głównego przypisuje się weneckiemu malarzowi Tintorettowi. Witraże wstawione po II wojnie światowej wywołały skandal, bo wśród oprawców Chrystusa widać na nich Hitlera i Mussoliniego.
Stiegenkirche przy SporgasseStiegenkirche uchodzi za najstarszy kościół parafialny Grazu, pierwszy raz wspomniany w 1343 roku, w najstarszej części miasta. Stoi za rzędem domów przy Sporgasse, więc prowadzą do niego charakterystyczne schody, od których wzięła się nazwa: Stiege to po niemiecku schody. W 1588 roku arcyksiążę Karol II oddał kościół augustianom, którzy w latach 1619-1627 zbudowali tu nowy kościół i klasztor.
Toalety / kasy / parking 8
Hauptplatz, początek spaceruSpacer zaczyna się na Hauptplatz, głównym placu Grazu, na który zjeżdża większość linii tramwajowych miasta. Historyczne centrum Grazu jest od 1999 roku na liście światowego dziedzictwa UNESCO. Trasa prowadzi ulicą Herrengasse do katedry i zamku, potem na wzgórze Schlossberg, a kończy się nad rzeką Murą.