Skansen w Sanoku z dziećmi: co zobaczyć, mapa i trasa zwiedzania
Muzeum Budownictwa Ludowego w Sanoku. Poniżej mapa, lista punktów i wskazówki. W aplikacji Turi ta sama mapa pokazuje Waszą pozycję, prowadzi trasą i pozwala odhaczać zwiedzone miejsca.
Mapa obiektu
Pomarańczowe punkty to miejsca, których nie warto pominąć. Kliknij punkt, żeby zobaczyć opis.
Dane punktów: OpenStreetMap (ODbL), uzupełniane przez Turi. Jeśli coś się nie zgadza, daj znać.
Warto zobaczyć: Skansen w Sanoku
Muzeum Budownictwa Ludowego w Sanoku to jeden z największych skansenów w Polsce: park etnograficzny na 38 ha u stóp Białej Góry, nad Sanem. Ponad 180 obiektów tworzy wsie Bojków, Łemków, Dolinian i Pogórzan, a przy wejściu stoi Galicyjski Rynek, czyli odtworzone drewniane miasteczko z przełomu XIX i XX wieku. Najcenniejsze są drewniane cerkwie, chałupa z 1681 roku, dwór ze Święcan i replika synagogi z Połańca.
Budynek / zabytek
Synagoga z Połańca (replika)
Wierna kopia XVIII-wiecznej drewnianej bóżnicy z Połańca, spalonej w czasie II wojny światowej, otwarta w 2021 roku. W sali modlitw są barwne witraże, a nad sienią modlitewnia dla kobiet, do której prowadzą schody z zewnętrznej galerii.
Budynek / zabytek
Kuźnia z Wyżnego (2. poł. XIX w.)
Pod szerokim podcieniem podkuwano konie, a nad drzwiami wisi szyld „Michał Zarzyka Egzaminowany podkuwacz koni”. W środku jest palenisko z miechem z rzeźbioną głową niedźwiedzia i kowadło na pniaku.
Budynek / zabytek
Spichlerz z Grabownicy Starzeńskiej (1627)
Spichlerz z 1627 roku to najstarszy datowany budynek na planie skansenu. Jest obity gontem, ma dach wysunięty nad wejściem i jedno wnętrze, w którym przechowywano ziarno. Stoi w zagrodzie plebańskiej.
Budynek / zabytek
Wiatrak z Urzejowic (1902)
Wiatrak typu paltrak stoi na kółkach jeżdżących po okrągłej szynie, więc cały można było obrócić skrzydłami do wiatru. Cztery skrzydła poruszały dwie pary kamieni młyńskich na piętrze; mełło w nim zboże wielu mieszkańców wsi.
Budynek / zabytek
Remiza strażacka z Lipinek (1934)
Drewniana remiza z wieżyczką do suszenia węży. W środku stoją trzy konne wozy z pompami, ręczne pompy, syrena alarmowa i pochodnia naftowa, a także strażackie hełmy, pasy z toporkami i mundury.
Budynek / zabytek
Chałupa z Dąbrówki (1681)
Najstarsza datowana chałupa w skansenie: na belce pod powałą wyryto cyrylicą błogosławieństwo dla domu i datę 1681. Izbę urządzono na Wigilię, ze snopem zboża zwanym dziadem w kącie, opłatkiem na stole i słomą na podłodze.
Budynek / zabytek
Szkoła z Wydrnej (ok. 1880)
Wiejska szkoła działała do I wojny światowej. W klasie z glinianą podłogą stoją wieloosobowe ławki, tablica i liczydło, a na ścianie wisi portret cesarza Franciszka Józefa I. Za klasą mieszkał nauczyciel, a w sieni stoi kociołek z wodą dla dzieci.
Budynek / zabytek
Chałupa ze Skorodnego (1861)
Bojkowska chyża, w której pod jednym dachem są izba, komora, stajnia, owczarnia i boisko do młócenia. W izbie stoi warsztat tkacki, a w sieni żarna i stępa do tłuczenia kaszy. To jeden z pierwszych budynków udostępnionych w skansenie w 1966 roku.
Budynek / zabytek
Cerkiew pw. Narodzenia Bogurodzicy z Grąziowej (1731)
Bojkowska cerkiew z trzema dachami namiotowymi i dwupoziomowymi podcieniami zwanymi sobotami. W środku zachowała się polichromia z 1735 roku i pięciorzędowy ikonostas z drugiej połowy XVIII wieku, przeniesiony z cerkwi w Poździaczu.
Budynek / zabytek
Młyn wodny z Woli Komborskiej (ok. 1880)
Młyn postawiono nad potokiem, żeby mógł pracować. Woda ze zbiornika spada na koło wodne, które przez drewniane przekładnie obraca kamienie młyńskie; obok stoi skrzynia z pytlem do odsiewania mąki.
Atrakcja
Pasieka z ulami figuralnymi
Ule z Pogórza, od starych kłodowych po ramkowe. Najciekawsze są dwa ule figuralne ze świętymi Franciszkiem i Ambrożym, patronem pszczelarzy; u św. Franciszka pszczoły wylatują z małego ula na jego piersi. Wierzono, że takie ule chronią pszczoły przed urokami.
Budynek / zabytek
Cerkiew pw. św. Onufrego Pustelnika z Rosolina (1750)
Zespół cerkiewny z Rosolina muzeum uznaje za jeden z najpiękniejszych w skansenach Europy. W środku zamiast ikonostasu są trzy późnobarokowe ołtarze, a na ścianie nawy zachowało się malowidło ze św. Florianem. Cerkiew służyła grekokatolikom do 1947 roku.
Budynek / zabytek
Cerkiew pw. Narodzenia Bogurodzicy z Ropek (1801)
Łemkowska cerkiew o stopniowanych dachach z baniastymi hełmami. W środku zachowała się polichromia namalowana w 1891 roku przez Michała i Zygmunta Bogdańskich z Jaślisk: w kopule nad nawą widać Trójcę Świętą, a nad sanktuarium Ducha Świętego jako gołębicę.
Budynek / zabytek
Dwór ze Święcan (1861)
Dwór do 1927 roku należał do rodziny Olszewskich. Datę budowy odkryto na belce: „Ten Dom stawiany Roku 1861 Majster Socha”. W 11 pomieszczeniach urządzono typowy dom ziemiański z salonem z pianinem, gabinetem, kaplicą, kuchnią i pokojem dzieci z kołyską.
Wszystkie punkty (111)
Budynek / zabytek (86)
Synagoga z Połańca (replika)Wierna kopia XVIII-wiecznej drewnianej bóżnicy z Połańca, spalonej w czasie II wojny światowej, otwarta w 2021 roku. W sali modlitw są barwne witraże, a nad sienią modlitewnia dla kobiet, do której prowadzą schody z zewnętrznej galerii.
Kuźnia z Wyżnego (2. poł. XIX w.)Pod szerokim podcieniem podkuwano konie, a nad drzwiami wisi szyld „Michał Zarzyka Egzaminowany podkuwacz koni”. W środku jest palenisko z miechem z rzeźbioną głową niedźwiedzia i kowadło na pniaku.
Spichlerz z Grabownicy Starzeńskiej (1627)Spichlerz z 1627 roku to najstarszy datowany budynek na planie skansenu. Jest obity gontem, ma dach wysunięty nad wejściem i jedno wnętrze, w którym przechowywano ziarno. Stoi w zagrodzie plebańskiej.
Wiatrak z Urzejowic (1902)Wiatrak typu paltrak stoi na kółkach jeżdżących po okrągłej szynie, więc cały można było obrócić skrzydłami do wiatru. Cztery skrzydła poruszały dwie pary kamieni młyńskich na piętrze; mełło w nim zboże wielu mieszkańców wsi.
Remiza strażacka z Lipinek (1934)Drewniana remiza z wieżyczką do suszenia węży. W środku stoją trzy konne wozy z pompami, ręczne pompy, syrena alarmowa i pochodnia naftowa, a także strażackie hełmy, pasy z toporkami i mundury.
Chałupa z Dąbrówki (1681)Najstarsza datowana chałupa w skansenie: na belce pod powałą wyryto cyrylicą błogosławieństwo dla domu i datę 1681. Izbę urządzono na Wigilię, ze snopem zboża zwanym dziadem w kącie, opłatkiem na stole i słomą na podłodze.
Szkoła z Wydrnej (ok. 1880)Wiejska szkoła działała do I wojny światowej. W klasie z glinianą podłogą stoją wieloosobowe ławki, tablica i liczydło, a na ścianie wisi portret cesarza Franciszka Józefa I. Za klasą mieszkał nauczyciel, a w sieni stoi kociołek z wodą dla dzieci.
Chałupa ze Skorodnego (1861)Bojkowska chyża, w której pod jednym dachem są izba, komora, stajnia, owczarnia i boisko do młócenia. W izbie stoi warsztat tkacki, a w sieni żarna i stępa do tłuczenia kaszy. To jeden z pierwszych budynków udostępnionych w skansenie w 1966 roku.
Cerkiew pw. Narodzenia Bogurodzicy z Grąziowej (1731)Bojkowska cerkiew z trzema dachami namiotowymi i dwupoziomowymi podcieniami zwanymi sobotami. W środku zachowała się polichromia z 1735 roku i pięciorzędowy ikonostas z drugiej połowy XVIII wieku, przeniesiony z cerkwi w Poździaczu.
Młyn wodny z Woli Komborskiej (ok. 1880)Młyn postawiono nad potokiem, żeby mógł pracować. Woda ze zbiornika spada na koło wodne, które przez drewniane przekładnie obraca kamienie młyńskie; obok stoi skrzynia z pytlem do odsiewania mąki.
Cerkiew pw. św. Onufrego Pustelnika z Rosolina (1750)Zespół cerkiewny z Rosolina muzeum uznaje za jeden z najpiękniejszych w skansenach Europy. W środku zamiast ikonostasu są trzy późnobarokowe ołtarze, a na ścianie nawy zachowało się malowidło ze św. Florianem. Cerkiew służyła grekokatolikom do 1947 roku.
Cerkiew pw. Narodzenia Bogurodzicy z Ropek (1801)Łemkowska cerkiew o stopniowanych dachach z baniastymi hełmami. W środku zachowała się polichromia namalowana w 1891 roku przez Michała i Zygmunta Bogdańskich z Jaślisk: w kopule nad nawą widać Trójcę Świętą, a nad sanktuarium Ducha Świętego jako gołębicę.
Dwór ze Święcan (1861)Dwór do 1927 roku należał do rodziny Olszewskich. Datę budowy odkryto na belce: „Ten Dom stawiany Roku 1861 Majster Socha”. W 11 pomieszczeniach urządzono typowy dom ziemiański z salonem z pianinem, gabinetem, kaplicą, kuchnią i pokojem dzieci z kołyską.
Spichlerz z Przeczycy (1732)Spichlerz z 1732 roku z dachem wspartym na słupach, który tworzy podcień. To jeden z pierwszych budynków udostępnionych w skansenie w 1966 roku; dziś działa w nim gospoda.
Obiekt ekspozycyjny (Stara Wieś, 1898, replika)Replika domu ze Starej Wsi z 1898 roku w zachodniej pierzei Galicyjskiego Rynku, przeznaczona na ekspozycje muzealne.
Stajnia (Sokołów Małopolski, XIX w., replika)Replika stajni z Sokołowa Małopolskiego, stojąca przy domu woźnicy w zachodniej pierzei Galicyjskiego Rynku. Trzymano w niej konie, które ciągnęły wozy z ludźmi i towarem.
Remiza z Golcowej (1920)Oryginalna, przeniesiona remiza z Golcowej z 1920 roku w zachodniej pierzei Galicyjskiego Rynku. Obok stoi figura św. Floriana, patrona strażaków.
Dom żydowski z Ustrzyk Dolnych (koniec XIX w.)Jeden z niewielu oryginalnych, przeniesionych budynków Galicyjskiego Rynku; większość pozostałych to repliki. Przypomina o Żydach, którzy przed wojną mieszkali w galicyjskich miasteczkach i po których zostały głównie wspomnienia i puste synagogi.
Zakład fryzjerski (Stara Wieś, koniec XIX w., replika)Replika domu ze Starej Wsi w północnej pierzei Galicyjskiego Rynku, z zakładem fryzjerskim. Fryzjer w miasteczku strzygł włosy i golił brody.
Zakład szewski (Rybotycze, 2. poł. XVIII w., replika)Replika domu z Rybotycz w zachodniej pierzei Galicyjskiego Rynku, z zakładem szewskim. Szewc był jednym z rzemieślników, bez których nie obywało się dawne miasteczko.
Dom woźnicy (Sokołów Małopolski, XIX w., replika)Replika domu z Sokołowa Małopolskiego w zachodniej pierzei rynku. Woźnica przewoził ludzi i towary konnym wozem, a obok jego domu stoi stajnia.
Dom żydowski z Jaćmierza (1847, replika)Replika domu z Jaćmierza w zachodniej pierzei Galicyjskiego Rynku. Żydowskie domy na rynku zdobią wycinanki; przypominają o społeczności żydowskiej, która była liczną grupą mieszkańców galicyjskich miasteczek.
Austeria Pod Szkapą (karczma z Sanoka, replika)Replika XIX-wiecznej karczmy z Sanoka w południowej pierzei Galicyjskiego Rynku; obok stoi kręgielnia. Austerią nazywano zajazd, w którym podróżni mogli zjeść, napić się i przenocować.
Kręgielnia (Sanok, XIX w., replika)Drewniana kręgielnia przy karczmie, replika XIX-wiecznej kręgielni z Sanoka. Gra w kręgle była dawniej popularną rozrywką przy karczmach i gospodach.
Urząd pocztowy (Brzozów, koniec XIX w., replika)Replika urzędu pocztowego z Brzozowa w południowej pierzei Galicyjskiego Rynku. Na dawnej poczcie nadawano listy i paczki, wysyłano telegramy i kupowało się znaczki.
Urząd gminy (Jedlicze, koniec XIX w., replika)Replika urzędu gminy z Jedlicza w południowej pierzei Galicyjskiego Rynku. W takim urzędzie załatwiało się sprawy mieszkańców gminy, w czasach Galicji pod władzą Austrii.
Dom mieszkalny z Jaślisk (replika)Druga replika domu mieszkalnego z Jaślisk we wschodniej pierzei Galicyjskiego Rynku. Rynek otacza 26 drewnianych budynków z gontowymi dachami, odtworzonych na wzór domów z 13 podkarpackich miejscowości.
Dom mieszkalny z Jaślisk (replika)Replika domu mieszkalnego z Jaślisk we wschodniej pierzei Galicyjskiego Rynku. Pokazuje drewniany dom mieszczański z przełomu XIX i XX wieku, z rodzaju tych, które otaczały rynki małych miasteczek.
Zakład krawiecki (Jaćmierz, ok. 1880, replika)Replika domu z Jaćmierza w północnej pierzei Galicyjskiego Rynku, z zakładem krawieckim. Krawiec szył i przerabiał ubrania dla mieszkańców miasteczka i okolicznych wsi.
Trafika (Jaćmierz, ok. 1880, replika)Trafika to dawny sklepik z wyrobami tytoniowymi. Ta replika domu z Jaćmierza stoi w północnej pierzei Galicyjskiego Rynku, między zakładem krawieckim a domem nauczyciela.
Dom nauczyciela (Dębowiec, ok. 1850, replika)Replika domu z Dębowca w północnej pierzei Galicyjskiego Rynku. Nauczyciel należał do nielicznej w miasteczku inteligencji, obok księży i urzędników.
Zakład zegarmistrza (Dębowiec, ok. 1880, replika)Replika domu z Dębowca w północnej pierzei Galicyjskiego Rynku, z zakładem zegarmistrza. Zegarmistrz naprawiał i sprzedawał zegary ścienne oraz kieszonkowe dla mieszkańców miasteczka i okolicznych wsi.
Zakład stolarski (Brzozów, XVIII w., replika)Replika domu z Brzozowa w północnej pierzei Galicyjskiego Rynku, z zakładem stolarskim. Stolarz w miasteczku robił meble, okna i drzwi dla mieszczan i okolicznych wsi.
Zakład fotograficzny (Brzozów, XIX w., replika)Replika domu z Brzozowa z zakładem fotograficznym. Do takiego atelier chodziło się po pamiątkowe zdjęcia; dzieci pozowały w nim często z zabawką w ręku.
Piekarnia (Niebylec, XIX w., replika)Replika domu z piekarnią z Niebylca w północnej pierzei Galicyjskiego Rynku. Takie piekarnie wypiekały chleb i bułki dla mieszkańców miasteczka.
Dom mieszkalny z Birczy (pocz. XX w., replika)Replika domu mieszkalnego z Birczy, zamykającego północną pierzeję Galicyjskiego Rynku. Takie parterowe, drewniane domy z kamienną podmurówką otaczały rynki małych miasteczek.
Sklep kolonialny (Jaśliska, pocz. XX w., replika)W sklepie kolonialnym kupowało się towary sprowadzane z daleka, takie jak kawa, herbata i przyprawy. Ta replika domu z Jaślisk stoi we wschodniej pierzei Galicyjskiego Rynku.
Piekarnia (Lesko, koniec XIX w., replika)Replika piekarni z Leska przy uliczce, która prowadzi z rynku w głąb skansenu. Stoi naprzeciwko synagogi z Połańca.
Chałupa z Kopytowej (1. poł. XX w.)Chałupę przed II wojną światową zbudował Wojciech Mastej, Cygan z Kątów koło Żmigrodu. Ganek z półokrągłym dachem przypomina wozy wędrownych Cyganów. W jednej izbie mieszkała dziewięcioosobowa rodzina.
Stodoła z Nozdrzca (1855)Stodoła o konstrukcji słupowej, kryta słomą, z wrotami po obu stronach boiska. Do około 1890 roku należała do dworu, potem przeniesiono ją do folwarku plebańskiego.
Plebania z Ropy (ok. 1865)Dom proboszcza z kancelarią, w której wisi portret cesarza Franciszka Józefa, bo proboszcz był też urzędnikiem monarchii austro-węgierskiej. W jadalni stoi rozsuwany stół na 12 osób, a w kuchni duży bielony piec chlebowy.
Chałupa z Dydni (1871)Chałupa zamożnej rodziny Boconiów. Właściciel był pszczelarzem: w komorze na poddaszu, zwanej wyżką, trzymał wosk i miód, a w sieni stoją miodarka i prasa do wosku. Amerykański kufer przy piecu przypomina jego pobyt w Ameryce.
Zagroda z Równego (1824)Stara chałupa z 1824 roku z wnętrzem z lat 60. XX wieku: wzory z gumowego wałka na ścianach, meble z lat 50., telewizor, pralka i maszyna do szycia. Pokazuje, jak mieszkańcy wsi urządzali drewniany dom po II wojnie światowej.
Kuźnia z Haczowa (1855)Pod podcieniem kuźni stoją wiertarka pedałowa i kamienny brus do ostrzenia. W środku jest palenisko z kamieni i cegieł, kowadło na klocu, pionowy miech i stół z imadłem; wyposażenie pochodzi z kuźni W. Piecucha z Sanoka.
Zagroda z Posady Olchowskiej (ok. 1880)W tej chałupie do 1918 roku pracował kołodziej, czyli rzemieślnik robiący drewniane koła do wozów. W izbie stoją jego warsztat i ręczna tokarka z dużym kołem do toczenia piast, a na ścianie wiszą cyrkle, piły i części kół.
Zagroda z Tyrawy Solnej (ok. 1910)Bielona wapnem chałupa z krzyżem namalowanym wapnem na wrotach. Wnętrze muzeum przeznaczyło na wystawy; plan skansenu wymienia przy niej m.in. wystawę dawnych zabawek „Czas dzieciństwa”. Obok stoi prasa klinowa do wyciskania oleju z lnu.
Chałupa z Glinnego (ok. 1925)Dom zbudował reemigrant z Ameryki. To nowszy typ chałupy doliniańskiej, a ganek przed wejściem pokazywał zamożność właściciela. Wnętrze służy wystawom czasowym, a zagrodę otacza żywopłot z głogu i leszczyny.
Bróg z Kuźminy (pocz. XX w.)Bróg ma dach na czterech słupach, który można podnosić i opuszczać. Na dole była stajnia, chlew albo wozownia, a pod dachem składano słomę, siano i niemłócone zboże.
Zagroda z Nadolan (1866)Nadolany słynęły z drewnianych łyżek. W izbie odtworzono warsztat łyżkarza z lat 50. XX wieku z ławkami strugalnymi, dłutami i dłubaczem do wygładzania. Łyżki z surowego drewna suszono potem na piecu chlebowym.
Bróg przy zagrodzie z Węglówki (rekonstrukcja)Rekonstrukcja brogu z podnoszonym dachem krytym słomą. Przechowywano w nim słomę albo siano.
Chałupa z Węglówki (1892)Kurna chałupa Zamieszańców, malowana sadzą z ropą naftową. W izbie dym snuł się pod powałą, dlatego obrazy wiszą nisko, a w rogu jest całoroczne miejsce dla krów. Pod podcieniem leżą pługi, sanie i czółno dłubane w pniu.
Stodoła z Raczkowej (poł. XIX w.)Stodoła z okrąglaków z drewna liściastego, głównie osiki, kryta słomą. W sąsiekach jest podłoga wypleciona z gałęzi, a okienko w ścianie boiska dawało ciąg powietrza przy oddzielaniu ziarna od plew.
Chałupa z Bliznego (ok. 1890)Chałupa kryta słomą, z jedną obszerną izbą. Powała opiera się na tragarzach wzmocnionych dodatkową belką poprzeczną; w południowo-wschodniej Polsce taka konstrukcja była bardzo rzadka. Budynek nie ma wyposażenia.
Chlewik ze Srogowa Dolnego (pocz. XX w.)Bielony wapnem chlewik z dwoma pomieszczeniami, kryty słomą przytrzymywaną na kalenicy przez koźlinę z żerdzi. Należy do zagrody z Bliznego.
Stodoła z Łubna (koniec XIX w.)Stodoła z bali jodłowych kryta słomą. Wjazd na boisko jest w ścianie szczytowej pod nadwieszonym dachem, a z boku pod przedłużonym dachem dobudowano dwa chlewiki.
Zagroda z Wołkowyi (pocz. XIX w.)Chałupa rodziny Paszkowskich, należących do szlachty zagrodowej. Izbę i sień obudowywały z obu stron pomieszczenia gospodarcze dodawane przez kolejne pokolenia. Zagroda nie ma wyposażenia.
Dzwonnica ze wsi Sierakośce (1712)Najstarsza z dzwonnic w skansenie: drewniana, o pochylonych ścianach obitych deskami, z gontowym fartuszkiem u dołu, który osłania podwaliny. Stoi przy cerkwi z Grąziowej.
Budynek mieszkalny ze Skorodnego (1906)Bojkowski dom z sienią, izbą i komorą. W izbie stoi duży piec chlebowy przebudowany z kurnego, a na podeście przed komorą drewniana kołatka, którą odstraszano dzikie zwierzęta z pól.
Chałupa z Niebocka (1901)Według legendy zbudował ją syn bogatego gospodarza, wydziedziczony za ślub z ubogą dziewczyną, dlatego drewno jest cieńsze i gorsze. Właściciel dorabiał wyplataniem koszyków z wikliny; w sieni pokazano kolejne etapy wyplatania.
Dzwonnica z Rosolina (1751)Prosta dzwonnica z trzech słupów pod gontowym daszkiem; na belce między słupami wisiały dwa dzwony. Należy do zespołu cerkiewnego z Rosolina, razem z kostnicą i przycerkiewnym cmentarzem.
Spichlerz z Komańczy (pocz. XX w.)Spichlerz z łemkowskiej zagrody z Komańczy, kryty gontem i podpiwniczony. Jego ściany łączono w narożach na tzw. rybi ogon.
Chyża z Komańczy (1885)Łemkowska chyża rodziny Dołżyckich: izba, komory, stajnia i boisko pod jednym dachem. Na drzwiach i końcach belek namalowano wapnem białe wzory geometryczne. W sieni stoi płócienna kołyska, którą zabierano w pole.
Chałupa ze Smolnika (1925)Nowszy typ chałupy łemkowskiej, należącej do rodziny Witlińskich. Na ciemnobrązowym zrębie wokół okien i na drzwiach namalowano kolorowe wzory geometryczne i roślinne, które rozwinęły się dopiero między wojnami. Wnętrze nie jest urządzone.
Zagroda z Królika Polskiego (koniec XIX w.)Zagroda zamożnej rodziny Smoleniów, którzy wzbogacili się na wyjazdach do pracy w Ameryce. Wnętrze z lat 30. XX wieku ma kolorowe talerze na ścianach, szafę z rzeźbionymi drzwiami i stół z wyrytą datą 1846.
Chałupa z Pielgrzymki (1870)Chałupa rodziny Pejków była kurna aż do lat 70. XX wieku. W izbie łóżko stoi na stanowisku dla krów, a w obu izbach są stoły z kamiennymi blatami z miejscowych kamieniołomów.
Spichlerz z Koniecznej (ok. 1860)Spichlerz zwany sypańcem: ściany przechodzą u góry w drewniane sklepienie kolebkowe. Takie spichlerze budowano we wsiach środkowej i zachodniej Łemkowszczyzny pod wpływem architektury ze Słowacji.
Chałupa ze Zdyni (ok. 1910)Zagroda bogatego gospodarza. Izby osłania z zewnątrz zachata z desek i gontów, która chroniła dom przed wiatrem od górskich przełęczy; ma własne okna, by do izb wpadało światło. Wnętrze nie jest wyposażone.
Zagroda z Klimkówki (ok. 1920)Dom zamożnego gospodarza kryty gontem. Szczyt od wschodu wieńczą malutka piła i topór z drewna. Pod jednym dachem są dwie izby, stajnia, komora, boisko i wozownia; wnętrze nie jest wyposażone.
Dzwonnica bramna z Ropek (1904)Dzwonnica przy cerkwi z Ropek, kryta gontem i zwieńczona kopułką z krzyżem. Wisi w niej dzwon z nieistniejącej łemkowskiej cerkwi w Balnicy. Takie dzwonnice rozwinęły się z czterościennych bram przy cerkwiach.
Karczma z Lisznej (ok. 1890)Karczma z sąsiedniej Lisznej. Jej właściciel F. Pastuszak w czasie II wojny światowej z narażeniem życia ukrywał tu żołnierzy radzieckiego zwiadu. Wnętrze nie jest urządzone.
Spichlerz dworski z Ropczyc (ok. 1880)Spichlerz należy do zespołu dworskiego ze Święcan, który stoi na wzniesieniu z widokiem na Sanok i wzgórze zamkowe. W dworskich spichlerzach przechowywano zboże z folwarku.
Tartak ze Zdyni (1904)Tartak stoi nad potokiem, którego woda ma napędzać koło wodne. Zachowała się część urządzeń: piła traczna, czyli pionowa piła do cięcia pni na deski, i wózek, na którym przesuwano drewno.
Stajnia z Rożnowic (ok. 1890)Bielona wapnem stajnia kryta słomą, z dwoma pomieszczeniami: większym dla bydła i mniejszym dla koni.
Chlewik z Rożnowic (1905)Mały, kryty słomą chlewik dla świń z dwoma pomieszczeniami. Należy do kmiecej zagrody z Rożnowic.
Chałupa z Rożnowic (1858)Chałupa malowana czerwoną glinką, kryta słomą, z piekarnią i izdebką w amfiladzie. Gospodarstwo przed 1914 rokiem kupił na licytacji przodek ostatniego właściciela, W. Bajorka. Wnętrze ma pełne wyposażenie.
Piwnica z Rożnowic (ok. 1900)Murowana z kamienia piwnica, obsypana ziemią i nakryta słomianym dachem. W takich piwnicach przechowywano w chłodzie ziemniaki i inne zapasy.
Chałupa z Rzepiennika Strzyżewskiego (1866)Chałupa garncarza: w piekarni stoi koło garncarskie i półka do suszenia naczyń, a obok zagrody piec garncarski. Wyposażenie związane z garncarstwem odtworzył garncarz R. Zaprzałka z Rzepiennika Biskupiego.
Stodoła z Rożnowic (1891)Stodoła kryta słomą, z boiskiem pośrodku, sąsiekiem i komorą. Ściana komory jest cofnięta o metr, dzięki czemu od podwórza powstał podcień narożny.
Chałupa z Moszczenicy (1860)Dom Oświęcimskiego, najbogatszego gospodarza we wsi i wieloletniego wójta. Grunt pod budowę dostał od właściciela dworu, któremu uratował życie podczas rabacji chłopskiej. W obszernej piekarni dawniej przez cały rok trzymano bydło.
Maneż kieratowy z Zagórzan (1907)Ośmioboczny budynek kryty słomą osłaniał kierat: para koni chodziła w kółko pod wielkim drewnianym kołem i napędzała urządzenia do młócenia zboża. Takie maneże stawiano czasem w dużych gospodarstwach.
Stodoła z Błażkowej (koniec 1. poł. XIX w.)Stodoła kryta słomą, z przejezdnym boiskiem pośrodku i sąsiekami po bokach. Przez otwory w ścianach ładowano do sąsieków snopy zboża.
Spichlerz z Jaszczwi (ok. 1890)Spichlerz kryty słomą, z jednym wnętrzem na ziarno i drobne narzędzia. Takie spichlerze miały tylko najbogatsze gospodarstwa; ten należy do zagrody wójtowskiej.
Chałupa z Ustrobnej (1897)Zrąb chałupy pomalowano na czarno ropą naftową z sadzą, z białymi pasami na łączeniach belek. Wnętrze urządzono na lata 30. XX wieku: wycinanki z kolorowego papieru na ścianach, malowane kwiaty na powale i bibułowe kwiaty przy obrazach.
Karczma zajezdna z Rogów (1. poł. XIX w.)Przez cały budynek biegnie szeroka sień zajezdna, w której na noc zatrzymywały się wozy z towarem, a obok stały konie. Z przodu była izba szynkowa, a za korytarzem część mieszkalna z dwiema izbami.
Stodoła z Jaszczwi (2. poł. XIX w.)Stodoła z okrąglaków kryta słomą, z wozownią, boiskiem do młócenia i sąsiekiem na zboże. Nad wozownią składano słomę, siano i niemłócone zboże.
Zagroda tkacka z Korczyny (1790)Korczyna przez stulecia słynęła z płótna sprzedawanego w wielu krajach Europy. W tej chałupie jest osobny warsztat z krosnami i małymi okienkami, a na strychu ukryta komora na nici i płótno. Izby są kurne, bez komina.
Atrakcja (12)
Pasieka z ulami figuralnymiUle z Pogórza, od starych kłodowych po ramkowe. Najciekawsze są dwa ule figuralne ze świętymi Franciszkiem i Ambrożym, patronem pszczelarzy; u św. Franciszka pszczoły wylatują z małego ula na jego piersi. Wierzono, że takie ule chronią pszczoły przed urokami.
Zagroda plebańska z RopyZabudowania parafii: plebania z Ropy, spichlerz z 1627 roku, stajnia z Libuszy, stodoła z Nozdrzca i studnia z dużym kołem. Przed plebanią jest ogródek kwiatowo-warzywny, a od wjazdu ozdobna brama kryta gontem.
Samochód strażacki StarObok szopy strażackiej z Jaćmierza stoi samochód strażacki marki Star, używany w drugiej połowie XX wieku w gminie Sanok.
Pasieka z LisznejPasieka z ulami tzw. słowiańskimi stoi w sadzie wokół zagrody z Dąbrówki. Ule pochodzą z Lisznej, wsi sąsiadującej ze skansenem.
Zagroda z WęglówkiZagroda Zamieszańców z kurną chałupą z 1892 roku i brogiem. Całe gospodarstwo razem z ogródkiem kwiatowym otacza płot koszowy, pleciony z witek wierzbowych.
Zagroda z BliznegoPogórzańska zagroda z chałupą z Bliznego, stodołą z Raczkowej, chlewikiem ze Srogowa Dolnego i studnią z kołowrotem. Płot zrobiono z tzw. sęków, czyli nieokorowanych patyków przybitych do żerdzi.
Sektor pasterskiBojkowie i Łemkowie oprócz uprawy roli zajmowali się pasterstwem. Na polanie na skraju lasu, o powierzchni około 1 ha, odtworzono XIX-wieczne budynki, ogrodzenia pastwisk i drogę do poidła; okresowo przebywają tu zwierzęta.
Wczesnośredniowieczne półziemiankiW sektorze archeologicznym pokazano półziemianki, czyli wczesnośredniowieczne domy częściowo wkopane w ziemię. Na terenie skansenu, na skraju terasy z widokiem na Sanok, jest stanowisko archeologiczne: była tu osada celtycka, a potem wczesnośredniowieczna.
Zagroda z RożnowicKmiece gospodarstwo z pięcioma budynkami krytymi słomą: chałupą z 1858 roku, stajnią, piwnicą, stodołą i chlewikiem. Przed 1914 rokiem kupił je na licytacji przodek ostatniego właściciela.
Zagroda garncarska z Rzepiennika StrzyżewskiegoZagroda garncarza z chałupą z 1866 roku i zrekonstruowanym piecem garncarskim, w którym wypalano gliniane garnki. Przy chałupie jest ogródek kwiatowy, a od pól zagrodę oddziela płot z żerdzi.
Zagroda wójtowska z MoszczenicyGospodarstwo zamożnego wójta: chałupa z Moszczenicy, spichlerz z Jaszczwi, stodoła z Błażkowej i ośmioboczny maneż, w którym konie napędzały kierat używany przy młóceniu.
Zagroda z UstrobnejPogórzańska zagroda z chałupą z Ustrobnej, stodołą z Jaszczwi i kapliczką na słupie. Stoi tu też wiatrak z Turaszówki z 1923 roku, który zamiast skrzydeł ma koło z 24 drewnianych łopatek. Całość otacza pleciony z wikliny płot.
Kapliczka / krzyż (8)
Figura św. FlorianaFigura św. Floriana, patrona strażaków, stoi przy remizie z Golcowej w zachodniej pierzei Galicyjskiego Rynku. Takie figury stawiano przy remizach i w miasteczkach, by chroniły przed ogniem.
Murowana kapliczka z Jabłonki (1890, kopia)Kopia kamiennej kapliczki, która stoi we wsi Jabłonka. W dwóch wnękach umieszczono figury Chrystusa Frasobliwego i Matki Boskiej z Dzieciątkiem, a sama kapliczka stoi w ogródku kwiatowym za sztachetami.
Kapliczka św. Jana Nepomucena z Nowej Wsi Czudeckiej (2. poł. XIX w.)Domkowa kapliczka na czterech słupach, kryta gontem, z figurą św. Jana Nepomucena z drugiej połowy XIX wieku. To święty od przepraw przez rzekę, dlatego kapliczkę postawiono nad potokiem, blisko mostu.
Krzyż z kapliczką szafkową z Jaszczwi (ok. 1880)Drewniany krzyż zwieńczony kutym, żelaznym krzyżem z półksiężycem u dołu. W kapliczce z blaszanym daszkiem stoją figurki z Pasji: Chrystus na krzyżu, Matka Boska i św. Jan. Wokół rosną kwiaty.
Krzyż z Krempnej (koniec XIX w.)Kuty, żelazny krzyż na pobielonym postumencie z piaskowca. Stoi przy łemkowskiej chałupie ze Smolnika.
Kamienna kapliczka św. Mikołaja z Krempnej (koniec XIX w.)Kamienna kapliczka zamyka sektor łemkowski. Dwie pary kolumn podtrzymują półokrągłe sklepienie, a tylną ścianę tworzy blok kamienny z rzeźbą świętego Mikołaja w stroju liturgicznym.
Kapliczka szafkowa z Jaszczwi (koniec XIX w.)Kapliczkę wykonał J. Piotrowski i zawiesił na słupie z wyrzeźbionym popiersiem kobiety, zwieńczonym żelaznym krzyżem z kogutem na szczycie. W środku stoi figurka Matki Boskiej z Dzieciątkiem, a wokół rosną lipy.
Słup z kapliczką z Jaszczwi (1879, kopia)Kopia czworobocznego słupa z Jaszczwi, na którym wyryto narzędzia Męki Pańskiej, rozety, napis IHS i datę budowy. W kapliczce pod blaszanym daszkiem stoją figurki z Pasji, a zagrodę otacza pleciony z wikliny płot.
Gastronomia (1)
Gospoda Pod Białą GórąGospoda z kuchnią regionalną działa w spichlerzu z Przeczycy z 1732 roku, na przedpolu skansenu przy wejściu.
Toalety / kasy / parking (4)
Kasa biletowa (dworek Stupnickich)Kasa mieści się przy wejściu, w dworku podmiejskim Stupnickich z Sanoka z połowy XIX wieku. Są tu też punkt sprzedaży wydawnictw, toalety i przechowalnia bagażu.
Toalety (Galicyjski Rynek)Toalety przy Galicyjskim Rynku, w pobliżu karczmy w południowej pierzei.
Toalety (sektor Dolinian)Toalety w dolnej części skansenu, niedaleko remizy strażackiej z Lipinek.
Toalety przy kasieToalety w budynku kasy, czyli w dworku Stupnickich przy wejściu do skansenu.
Wskazówki dla rodzin
Zwiedzanie z przewodnikiem trwa około 2,5 godziny; zwiedzający samodzielnie oglądają budynki z zewnątrz, a do środka wchodzą tylko tam, gdzie ekspozycję otwiera opiekun. Teren jest pagórkowaty (sektory bojkowski i łemkowski leżą wyżej), więc trzeba uważać na zejściach i schodach, a plecaki i duże torby zostawia się w przechowalni przy kasie. Po pożarze z sierpnia 2026 roku część sektora Pogórzan wschodnich jest wyłączona ze zwiedzania.
- Otwórzcie obiekt w aplikacji przed wyjazdem, lista punktów i trasa zostaną w telefonie.
- Zacznijcie od punktów najdalej od wejścia, kiedy dzieci mają jeszcze siły.
- Odhaczajcie na bieżąco; przy wyjściu aplikacja pokaże, co zostało.
Ten obiekt w aplikacji Turi
Pozycja na żywo, trasa od punktu do punktu i lista odhaczania. Bezpłatnie, bez konta.
Pobierz na AndroidaNocleg i okolica
Planujecie zostać dłużej? Wkrótce pokażemy tu sprawdzone noclegi dla rodzin w pobliżu i inne atrakcje w okolicy. Prowadzisz pensjonat albo agroturystykę w pobliżu? Napisz do nas.
Inne obiekty w Turi
Skansen w SanokuPobierz Turi