jedzeniemiejsc z jedzeniem nie ma jeszcze na mapie
Spacer zaczyna się na Prinzregentenstraße przy Haus der Kunst, gdzie zatrzymuje się autobus 100 (przystanek Nationalmuseum/Haus der Kunst), a kończy nad jeziorem Kleinhesseloher See przy Seehaus. Do środka parku dojedziesz też metrem U3 i U6 do stacji Universität albo Giselastraße, a od jeziora dojdziesz do autobusów przy Chińskiej Wieży (linie 54, 58, 68 i 154). Jeśli jesteś już w parku, Turi poprowadzi od najbliższego punktu. Park jest bezpłatny i otwarty przez cały rok. Toalety, także dla osób na wózkach, są przy Chińskiej Wieży i w Seehaus; te przy wieży działają w godzinach, które zmieniają się z sezonem ogródka piwnego. Ceremonie w Japońskim Domu Herbacianym odbywają się tylko od kwietnia do października, a w adwencie przy Chińskiej Wieży działa jarmark bożonarodzeniowy. Ścieżka na wzgórze Monopteros jest stroma i nie nadaje się dla wózków. Psy prowadź na smyczy, a w strumieniach i jeziorze nie wolno się kąpać. Zaplanuj około dwóch i pół godziny.
W domu otwórz obiekt w Turi i dotknij „Pobierz na wyjazd”: mapa, opisy i zdjęcia zadziałają bez zasięgu.
Najdalsze punkty zwiedzaj na początku, kiedy masz jeszcze siły.
Odhaczaj na bieżąco, a przy wyjściu będziesz wiedzieć, co zostało.
Ogród Angielski w aplikacji Turi
Pozycja na żywo, trasa od punktu do punktu, opisy do czytania i słuchania. Bezpłatnie, bez konta, w 12 językach.
Ogród Angielski to jeden z największych parków miejskich na świecie, ma około 375 hektarów i ciągnie się od centrum Monachium wzdłuż Izary daleko na północ. Kazał go założyć w 1789 roku elektor Karol Teodor, z pomysłu Benjamina Thompsona, późniejszego hrabiego Rumforda, a krajobraz z łąkami, strumieniami i kępami drzew ukształtował Friedrich Ludwig von Sckell. Park otwarto dla mieszkańców w 1792 roku jako jeden z pierwszych w Europie kontynentalnej parków ludowych, dostępnych dla wszystkich. Spacer prowadzi przez część południową: od surferów na Eisbachu przez Monopteros i Chińską Wieżę aż nad jezioro Kleinhesseloher See.
Fot. Martin Falbisoner, CC BY-SA 3.0, Wikimedia Commons1
Atrakcja
Fala na Eisbachu
Eisbach to boczne ramię Izary, które płynie przez park na długości około 2 kilometrów. Tuż za mostem przy Haus der Kunst woda tworzy stojącą falę, na której surferzy pływają od lat 70. XX wieku. Miasto oficjalnie uregulowało surfowanie w 2010 roku. Pod koniec 2025 roku fala zniknęła, w 2026 roku znów uformowała się sama, a od maja 2026 roku surferzy mogą na niej pływać, obowiązkowo z linką przy desce i nie po godzinie 22. Patrz z mostu, ale sam do wody nie wchodź: kąpiel w Eisbachu jest zakazana i bardzo niebezpieczna.
Fot. Daderot, Public domain, Wikimedia Commons2
Atrakcja
Pomnik Rumforda
Ten pomnik zaprojektował Franz Schwanthaler, a postawiono go w latach 1795-1796. Benjamin Thompson, późniejszy hrabia Rumford, podsunął elektorowi Karolowi Teodorowi pomysł ogrodów dla żołnierzy, z których wyrósł cały park. Napisy na tablicach nazywają go przyjacielem ludzi, bo walczył z żebractwem i pomagał biednym. W czasie II wojny światowej pomnik został mocno uszkodzony, dziś znów zwieńcza go kula.
Fot. Philipp Hayer, CC BY-SA 3.0, Wikimedia Commons3
Atrakcja
Wodospad
Ten sztuczny wodospad zbudowano w latach 1814-1815 według projektu Johanna Andreasa Gärtnera, nadwornego budowniczego w Monachium. Tutaj rozdzielają się wody: Schwabinger Bach płynie dalej na północ, a Eisbach skręca na północny wschód. Wszystkie strumienie parku mają razem około 15 kilometrów, a przechodzi się nad nimi po ponad 100 mostach i kładkach. Posłuchaj szumu i popatrz, jak woda przelewa się przez próg.
Fot. Rufus46, CC BY-SA 3.0, Wikimedia Commons4
Budynek / zabytek
Japoński Dom Herbaciany
Na małej wyspie stoi Japoński Dom Herbaciany Kanshoan, zbudowany w kwietniu 1972 roku z okazji igrzysk olimpijskich w Monachium. Podarował go Bawarii Soshitsu Sen, mistrz szkoły herbaty Urasenke z Kioto, który zaprojektował go razem z Mitsuo Nomurą. Od kwietnia do października, w drugi weekend miesiąca, w sobotę i niedzielę o 14, 15, 16 i 17, odbywają się tu ceremonie parzenia herbaty. Zwróć uwagę na drewniany dach i ogródek dookoła, urządzony w japońskim stylu.
Fot. Pedro from Maia (Porto), Portugal, CC BY 2.0, Wikimedia Commons5
Atrakcja
Łąka Schönfeldwiese
Schönfeldwiese to rozległa łąka między Domem Herbacianym a Monopterosem, na lewym brzegu strumienia Schwabinger Bach. Właśnie tutaj zaczynała się historia parku, bo w tym miejscu miały powstać ogrody wojskowe. Część łąki jest wyznaczona do opalania się bez ubrania, a w parku przywraca się dawne łąki kwietne, ważne dla owadów. Popatrz stąd na wzgórze z Monopterosem, do którego zaraz dojdziesz.
Fot. Jakub Hałun, CC BY 4.0, Wikimedia Commons6
Budynek / zabytek
Monopteros
Okrągłą świątynię w greckim stylu zaprojektował Leo von Klenze dla króla Ludwika I, a stanęła w latach 1832-1837. Pagórek usypano na płaskim terenie według projektu Carla Augusta Sckella. Budowla ma 16 metrów wysokości, a 10 kolumn z wapienia z Kelheim dźwiga zieloną kopułę. Ze wzgórza otwiera się widok na łąki, drzewa oraz wieże i kopuły kościołów starego Monachium. Ścieżka pod górę jest stroma, więc złap oddech na szczycie.
Fot. Fentriss, CC0, Wikimedia Commons7
Atrakcja
Kamienna Ławka
Półokrągłą ławkę z wapienia z Kelheim zaprojektował Leo von Klenze, a wykonano ją w 1838 roku. Stoi w miejscu drewnianej świątyni Apollina z lat 1789-1790, która nie przetrwała. Przeczytaj niemiecki napis na oparciu: oznacza on, że tam, gdzie teraz spacerujesz, był kiedyś tylko las i bagno. To dobre miejsce, żeby usiąść i popatrzeć na Monopteros.
Fot. H.Helmlechner, CC BY-SA 4.0, Wikimedia Commons8
Budynek / zabytek
Chińska Wieża i ogródek piwny
Drewnianą pagodę wysoką na 25 metrów zbudowano w latach 1789-1790 według projektu Josepha Freya, a wzorem była pagoda w londyńskich ogrodach Kew. Wieża kilka razy płonęła, ostatnio 13 lipca 1944 roku podczas nalotu, i we wrześniu 1952 roku stanęła znów w dawnym kształcie. Wokół niej rozciąga się ogródek piwny z około 7000 miejsc, drugi co do wielkości w Monachium. Latem na pierwszym piętrze grają orkiestry dęte, w lipcu o świcie odbywa się tu tradycyjny bal Kocherlball, a w adwencie jarmark bożonarodzeniowy.
Fot. Reinhardhauke, CC BY-SA 3.0, Wikimedia Commons9
Budynek / zabytek
Dom Rumforda
Ten klasycystyczny pawilon postawił Johann Baptist Lechner jeszcze przed otwarciem parku w 1792 roku. Najpierw był kasynem oficerskim, a w jego sali jadalnej mieściło się 150 osób. Budynek ma 30 metrów długości, a przed wejściem stoi 6 drewnianych kolumn. Od 1966 roku działa tu ośrodek dla dzieci i młodzieży, a obok jest plac zabaw.
Fot. Rufus46, CC BY-SA 3.0, Wikimedia Commons10
Atrakcja
Jezioro Kleinhesseloher See
Kleinhesseloher See to największy zbiornik wody w parku, ma 8,64 hektara. Założył je w 1803 roku Reinhard von Werneck, a Friedrich Ludwig von Sckell w latach 1807-1812 ponad dwukrotnie je powiększył. Na jeziorze są trzy wyspy: Królewska, Elektorska i Regentów, a przez wodę przepływa strumień Oberstjägermeisterbach. Jezioro jest ważnym miejscem, w którym kilka gatunków gęsi zmienia pióra, więc wypatruj ptaków. Kąpać się nie wolno, ale można wypożyczyć łódkę albo rower wodny.
Fot. GFreihalter, CC BY-SA 4.0, Wikimedia Commons11
Atrakcja
Kolumna Sckella
Ta kolumna upamiętnia Friedricha Ludwiga von Sckella, który projektował Ogród Angielski od 1789 roku, a od 1804 roku do śmierci w 1823 roku kierował jego rozbudową. Pierwszą kolumnę postawiono w 1824 roku według projektu Leo von Klenzego, wykonał ją Ernst von Bandel. Zniszczoną przez pogodę zdjęto w 1932 roku, a w 1939 roku Georg Pezold postawił nową, wysoką na 6 metrów. Przyjrzyj się 4 kobiecym postaciom na kolumnie i szyszce na samym szczycie.
Fot. Rufus46, CC BY-SA 3.0, Wikimedia Commons12
Budynek / zabytek
Seehaus
Nad brzegiem jeziora już w latach 1882-1883 Gabriel von Seidl zbudował przystań dla łodzi z restauracją. Kolejny budynek z tarasem nad wodą rozebrano w 1970 roku, a obecny Seehaus stanął w 1985 roku według projektu Ernsta Hürlimanna i Ludwiga Wiedemanna. Seehaus ma około 2500 miejsc. Obok jest wypożyczalnia łodzi wiosłowych i rowerów wodnych, a w Seehaus znajdziesz toaletę, także dla osób na wózkach.
Fot. Sandor Bordas, CC BY-SA 3.0, Wikimedia Commons13
Atrakcja
Pomnik Wernecka
Na wzniesieniu nad jeziorem stoi pomnik, który w 1838 roku kazał postawić król Ludwik I według projektu Leo von Klenzego. Ma 6,38 metra wysokości i jest z wapienia z Kelheim. Napis na tablicy dziękuje generałowi Reinhardowi von Werneckowi za upiększenie ogrodu, a przede wszystkim za wytyczenie jeziora. Z tego wzniesienia dobrze widać jezioro, to dobre miejsce na koniec spaceru.
Wszystkie punkty (20)
Pogrupowane jak w legendzie planu. Gwiazdka oznacza punkty polecane.
Atrakcja 9
Fala na Eisbachu ★Eisbach to boczne ramię Izary, które płynie przez park na długości około 2 kilometrów. Tuż za mostem przy Haus der Kunst woda tworzy stojącą falę, na której surferzy pływają od lat 70. XX wieku. Miasto oficjalnie uregulowało surfowanie w 2010 roku. Pod koniec 2025 roku fala zniknęła, w 2026 roku znów uformowała się sama, a od maja 2026 roku surferzy mogą na niej pływać, obowiązkowo z linką przy desce i nie po godzinie 22. Patrz z mostu, ale sam do wody nie wchodź: kąpiel w Eisbachu jest zakazana i bardzo niebezpieczna.
Pomnik Rumforda ★Ten pomnik zaprojektował Franz Schwanthaler, a postawiono go w latach 1795-1796. Benjamin Thompson, późniejszy hrabia Rumford, podsunął elektorowi Karolowi Teodorowi pomysł ogrodów dla żołnierzy, z których wyrósł cały park. Napisy na tablicach nazywają go przyjacielem ludzi, bo walczył z żebractwem i pomagał biednym. W czasie II wojny światowej pomnik został mocno uszkodzony, dziś znów zwieńcza go kula.
Wodospad ★Ten sztuczny wodospad zbudowano w latach 1814-1815 według projektu Johanna Andreasa Gärtnera, nadwornego budowniczego w Monachium. Tutaj rozdzielają się wody: Schwabinger Bach płynie dalej na północ, a Eisbach skręca na północny wschód. Wszystkie strumienie parku mają razem około 15 kilometrów, a przechodzi się nad nimi po ponad 100 mostach i kładkach. Posłuchaj szumu i popatrz, jak woda przelewa się przez próg.
Łąka Schönfeldwiese ★Schönfeldwiese to rozległa łąka między Domem Herbacianym a Monopterosem, na lewym brzegu strumienia Schwabinger Bach. Właśnie tutaj zaczynała się historia parku, bo w tym miejscu miały powstać ogrody wojskowe. Część łąki jest wyznaczona do opalania się bez ubrania, a w parku przywraca się dawne łąki kwietne, ważne dla owadów. Popatrz stąd na wzgórze z Monopterosem, do którego zaraz dojdziesz.
Kamienna Ławka ★Półokrągłą ławkę z wapienia z Kelheim zaprojektował Leo von Klenze, a wykonano ją w 1838 roku. Stoi w miejscu drewnianej świątyni Apollina z lat 1789-1790, która nie przetrwała. Przeczytaj niemiecki napis na oparciu: oznacza on, że tam, gdzie teraz spacerujesz, był kiedyś tylko las i bagno. To dobre miejsce, żeby usiąść i popatrzeć na Monopteros.
Jezioro Kleinhesseloher See ★Kleinhesseloher See to największy zbiornik wody w parku, ma 8,64 hektara. Założył je w 1803 roku Reinhard von Werneck, a Friedrich Ludwig von Sckell w latach 1807-1812 ponad dwukrotnie je powiększył. Na jeziorze są trzy wyspy: Królewska, Elektorska i Regentów, a przez wodę przepływa strumień Oberstjägermeisterbach. Jezioro jest ważnym miejscem, w którym kilka gatunków gęsi zmienia pióra, więc wypatruj ptaków. Kąpać się nie wolno, ale można wypożyczyć łódkę albo rower wodny.
Kolumna Sckella ★Ta kolumna upamiętnia Friedricha Ludwiga von Sckella, który projektował Ogród Angielski od 1789 roku, a od 1804 roku do śmierci w 1823 roku kierował jego rozbudową. Pierwszą kolumnę postawiono w 1824 roku według projektu Leo von Klenzego, wykonał ją Ernst von Bandel. Zniszczoną przez pogodę zdjęto w 1932 roku, a w 1939 roku Georg Pezold postawił nową, wysoką na 6 metrów. Przyjrzyj się 4 kobiecym postaciom na kolumnie i szyszce na samym szczycie.
Pomnik Wernecka ★Na wzniesieniu nad jeziorem stoi pomnik, który w 1838 roku kazał postawić król Ludwik I według projektu Leo von Klenzego. Ma 6,38 metra wysokości i jest z wapienia z Kelheim. Napis na tablicy dziękuje generałowi Reinhardowi von Werneckowi za upiększenie ogrodu, a przede wszystkim za wytyczenie jeziora. Z tego wzniesienia dobrze widać jezioro, to dobre miejsce na koniec spaceru.
Karuzela przy Chińskiej WieżyObok Chińskiej Wieży kręci się drewniana karuzela dla dzieci, która stoi tu od 1913 roku. Jej rzeźbione i malowane zwierzęta wykonali Joseph Erlacher i August Julier. Od 1977 roku karuzela należy do Wolnego Państwa Bawaria. Policz, ile różnych zwierząt znajdziesz na jej obręczy.
Budynek / zabytek 5
Japoński Dom Herbaciany ★Na małej wyspie stoi Japoński Dom Herbaciany Kanshoan, zbudowany w kwietniu 1972 roku z okazji igrzysk olimpijskich w Monachium. Podarował go Bawarii Soshitsu Sen, mistrz szkoły herbaty Urasenke z Kioto, który zaprojektował go razem z Mitsuo Nomurą. Od kwietnia do października, w drugi weekend miesiąca, w sobotę i niedzielę o 14, 15, 16 i 17, odbywają się tu ceremonie parzenia herbaty. Zwróć uwagę na drewniany dach i ogródek dookoła, urządzony w japońskim stylu.
Monopteros ★Okrągłą świątynię w greckim stylu zaprojektował Leo von Klenze dla króla Ludwika I, a stanęła w latach 1832-1837. Pagórek usypano na płaskim terenie według projektu Carla Augusta Sckella. Budowla ma 16 metrów wysokości, a 10 kolumn z wapienia z Kelheim dźwiga zieloną kopułę. Ze wzgórza otwiera się widok na łąki, drzewa oraz wieże i kopuły kościołów starego Monachium. Ścieżka pod górę jest stroma, więc złap oddech na szczycie.
Chińska Wieża i ogródek piwny ★Drewnianą pagodę wysoką na 25 metrów zbudowano w latach 1789-1790 według projektu Josepha Freya, a wzorem była pagoda w londyńskich ogrodach Kew. Wieża kilka razy płonęła, ostatnio 13 lipca 1944 roku podczas nalotu, i we wrześniu 1952 roku stanęła znów w dawnym kształcie. Wokół niej rozciąga się ogródek piwny z około 7000 miejsc, drugi co do wielkości w Monachium. Latem na pierwszym piętrze grają orkiestry dęte, w lipcu o świcie odbywa się tu tradycyjny bal Kocherlball, a w adwencie jarmark bożonarodzeniowy.
Dom Rumforda ★Ten klasycystyczny pawilon postawił Johann Baptist Lechner jeszcze przed otwarciem parku w 1792 roku. Najpierw był kasynem oficerskim, a w jego sali jadalnej mieściło się 150 osób. Budynek ma 30 metrów długości, a przed wejściem stoi 6 drewnianych kolumn. Od 1966 roku działa tu ośrodek dla dzieci i młodzieży, a obok jest plac zabaw.
Seehaus ★Nad brzegiem jeziora już w latach 1882-1883 Gabriel von Seidl zbudował przystań dla łodzi z restauracją. Kolejny budynek z tarasem nad wodą rozebrano w 1970 roku, a obecny Seehaus stanął w 1985 roku według projektu Ernsta Hürlimanna i Ludwiga Wiedemanna. Seehaus ma około 2500 miejsc. Obok jest wypożyczalnia łodzi wiosłowych i rowerów wodnych, a w Seehaus znajdziesz toaletę, także dla osób na wózkach.
Toalety / kasy / parking 6
Początek spaceru przy Haus der KunstSpacer zaczyna się na Prinzregentenstraße, przy południowym skraju Ogrodu Angielskiego. Park powstał na dawnych łęgach Izary, które najpierw trzeba było osłonić wałem przed powodziami. Trasa prowadzi do surferów na Eisbachu, przez łąki i wzgórze Monopteros do Chińskiej Wieży, a potem nad jezioro Kleinhesseloher See.