Fot. AlexSchubert2801, CC BY-SA 3.0 at, Wikimedia Commons
StarówkaSalzburg, Austria
Stare Miasto i ogrody Mirabell w Salzburgu: co zobaczyć, mapa i trasa zwiedzania
Stare Miasto i ogrody Mirabell w Salzburgu. W aplikacji Turi ta sama mapa pokazuje twoją pozycję, prowadzi od punktu do punktu i pozwala odhaczać zwiedzone miejsca.
Spacer zaczyna się na placu Mirabellplatz przed pałacem Mirabell, dokąd z dworca głównego dojdziesz pieszo w około kwadrans; trolejbusy linii 1, 2, 3, 5 i 6 dowiozą cię z dworca do Starego Miasta w około 10 minut. Kończy się przy dolnej stacji kolejki FestungsBahn na twierdzę, przy ulicy Festungsgasse 4. Jeśli jesteś już na Starym Mieście, Turi poprowadzi od najbliższego punktu. Spacer po ulicach i placach jest bezpłatny, a ogród Mirabell jest otwarty bez biletu codziennie od około 6 rano do zmroku. Bilety są potrzebne do domu urodzenia Mozarta i domu Mozartów, do katakumb na cmentarzu świętego Piotra (2 euro, dzieci 1,50 euro) i na kolejkę. Zimą Ogród Karłów i Teatr Żywopłotowy w ogrodzie Mirabell są zamknięte, katakumby są czynne krócej (do 17), a kolejka w styczniu, lutym, marcu i listopadzie jeździ od 9 do 17 i ma przerwy na przegląd. Trasa jest płaska, schody są w ogrodzie Mirabell. Publiczne toalety (płatne) są w ogrodzie Mirabell przy Ptaszarni, na placu Hanuschplatz przy kładce, na Universitätsplatz od strony Philharmonikergasse i na Kapitelplatz pod arkadami katedry. Zaplanuj około dwóch i pół godziny, bez zwiedzania muzeów.
W domu otwórz obiekt w Turi i dotknij „Pobierz na wyjazd”: mapa, opisy i zdjęcia zadziałają bez zasięgu.
Najdalsze punkty zwiedzaj na początku, kiedy masz jeszcze siły.
Odhaczaj na bieżąco, a przy wyjściu będziesz wiedzieć, co zostało.
Salzburg: Stare Miasto w aplikacji Turi
Pozycja na żywo, trasa od punktu do punktu, opisy do czytania i słuchania. Bezpłatnie, bez konta, w 12 językach.
Historyczne centrum Salzburga, miasta rządzonego przez wieki przez książąt arcybiskupów, jest od 1996 roku na liście światowego dziedzictwa UNESCO. Spacer zaczyna się przy pałacu i ogrodach Mirabell, przechodzi kładką nad Salzachą na Getreidegasse, do dzielnicy festiwalowej i do domu urodzenia Mozarta. Potem prowadzi przez barokowe place z fontannami do katedry, opactwa i cmentarza świętego Piotra, a kończy się przy kolejce na twierdzę Hohensalzburg.
Fot. Ввласенко, CC BY-SA 3.0, Wikimedia Commons1
Atrakcja
Ogrody Mirabell
Ogrody zamówił książę arcybiskup Johann Ernst von Thun, a zaprojektował je od 1687 roku Johann Bernhard Fischer von Erlach. Na wielkim parterze stoją cztery grupy rzeźb, które od 1690 roku tworzył Ottavio Mosto: z Eneaszem, Herkulesem, Parysem i Plutonem. Pozostałe posągi bogów i bohaterów mitologii pochodzą z 1730 roku. Dla wszystkich ogrody otwarto dopiero za cesarza Franciszka Józefa, a dziś wstęp jest bezpłatny.
Fot. Cezar Suceveanu, CC BY-SA 3.0, Wikimedia Commons2
Atrakcja
Fontanna Pegaza
Skrzydlatego konia Pegaza wyrzeźbił Caspar Gras w 1661 roku, a do ogrodu Mirabell trafił on dopiero w 1913 roku. To jedno z najbardziej znanych miejsc z filmu Dźwięki muzyki: Maria z dziećmi Trappów śpiewa tu piosenkę Do-Re-Mi, a stopnie schodów służą im za gamę. Stań przy fontannie i spróbuj sam zaśpiewać gamę na kolejnych stopniach.
Fot. Dennis G. Jarvis, CC BY-SA 2.0, Wikimedia Commons3
Budynek / zabytek
Dom Mozartów (Mozart-Wohnhaus)
W tym domu, zwanym Domem Mistrza Tańca, nadworni nauczyciele tańca Spöcknerowie uczyli tańczyć szlachtę. W 1773 roku Mozartowie przeprowadzili się tu z mieszkania przy Getreidegasse do 8 pokoi na pierwszym piętrze, z dużą salą taneczną. W 1944 roku bomby zniszczyły dwie trzecie budynku, a muzeum otwarto w odbudowanym domu w 1996 roku. Można w nim zobaczyć fortepian Mozarta, a na dziedzińcu stoi drewniany domek, w którym według tradycji komponował Czarodziejski flet.
Fot. Anidaat, CC BY-SA 4.0, Wikimedia Commons4
Atrakcja
Kładka Marko Feingolda
Kładka dla pieszych łączy dwie części Starego Miasta po obu brzegach Salzachy. Do 2021 roku nazywała się Makartsteg, a 27 maja 2021 roku nadano jej imię Marko Feingolda, który przeżył Holokaust, przez wiele lat stał na czele gminy żydowskiej w Salzburgu i zmarł w 2019 roku w wieku 106 lat. Barierki są obwieszone tysiącami kłódek zakochanych. Co roku miasto odcina ich około 15 tysięcy, czyli około 2 ton, bo dziurawią siatkę zabezpieczającą.
Fot. Stefan97, CC BY-SA 4.0, Wikimedia Commons5
Budynek / zabytek
Dom urodzenia Mozarta
W kamienicy pod numerem 9 urodził się 27 stycznia 1756 roku Wolfgang Amadeus Mozart, siódme dziecko Leopolda Mozarta. Dom od 1703 roku należał do rodziny Hagenauerów, od których Mozartowie wynajmowali mieszkanie na trzecim piętrze od 1747 do 1773 roku. Muzeum działa tu od 1880 roku, a można w nim zobaczyć między innymi skrzypce, na których Mozart grał jako dziecko.
Fot. Diego Delso, CC BY-SA 4.0, Wikimedia Commons6
Atrakcja
Getreidegasse
Getreidegasse to najsłynniejsza ulica Salzburga, wspomniana już około 1150 roku jako Trabegasse, od niemieckiego słowa traben, czyli kłusować. Stoją przy niej wysokie, wąskie kamienice, jedna przy drugiej. Podnieś głowę: nad sklepami wiszą ozdobne szyldy z kutego żelaza. Zajrzyj też w bramy, bo w wielu domach są malownicze przejścia i podwórka.
Fot. Diego Delso, CC BY-SA 4.0, Wikimedia Commons7
Atrakcja
Dzielnica festiwalowa i Pferdeschwemme
Na placu Herberta von Karajana stoi Pferdeschwemme, barokowe poidło, w którym myto konie książąt arcybiskupów. Nad wodą stoi rzeźba poskramiacza koni, a na tylnej ścianie namalowano freski z końmi. Obok stoją sceny Festiwalu Salzburskiego, założonego w 1920 roku między innymi przez Hugo von Hofmannsthala, Richarda Straussa i Maxa Reinhardta. Wielki Dom Festiwalowy otwarto w 1960 roku w miejscu dawnych stajni arcybiskupów, a obok jest Felsenreitschule, letnia ujeżdżalnia z 96 arkadami wykutymi w skale Mönchsbergu.
Fot. AlexSchubert2801, CC BY-SA 3.0 at, Wikimedia Commons8
Atrakcja
Plac Rezydencji
Plac powstał za księcia arcybiskupa Wolfa Dietricha von Raitenau, który kazał rozebrać pod niego 55 średniowiecznych domów. Pośrodku stoi Fontanna Rezydencji z marmuru z góry Untersberg, zbudowana w latach 1656-1661 według projektu Tommasa di Garony. Na szczycie tryton wyrzuca wodę w górę. W adwencie odbywa się tu jarmark bożonarodzeniowy.
Fot. P e z i, CC BY-SA 3.0 at, Wikimedia Commons9
Atrakcja
Kurant Glockenspiel
W wieży Nowej Rezydencji wiszą 35 dzwony kupione u ludwisarza Melchiora de Haze w Antwerpii. Kupił je arcybiskup Johann Ernst Thun, a kurant zagrał po raz pierwszy pod koniec 1703 roku. Żeby zmieścić dzwony, wieżę podwyższono. Melodie słychać codziennie o godzinie 7, 11 i 18, więc warto tak zaplanować spacer, żeby tu wtedy stanąć. W Nowej Rezydencji mieści się dziś Salzburg Museum.
Fot. Flocci Nivis, CC BY 4.0, Wikimedia Commons10
Budynek / zabytek
Katedra i Plac Katedralny
Pierwszą katedrę ukończył tu w 774 roku biskup Wergiliusz. Obecną zaczął budować w 1614 roku arcybiskup Markus Sittikus, a poświęcono ją 24 września 1628 roku. Dzień po narodzinach, 28 stycznia 1756 roku, ochrzczono w niej Mozarta. W 1944 roku bomba przebiła kopułę, a odbudowę zakończono w 1959 roku; z tego czasu pochodzą 3 brązowe drzwi wejściowe. Na placu przed katedrą stoi kolumna Maryi, dzieło braci Hagenauerów z lat 1766-1771, a na schodach katedry 22 sierpnia 1920 roku po raz pierwszy wystawiono Jedermanna, sztukę, od której zaczął się Festiwal Salzburski.
Fot. Uoaei1, CC BY-SA 4.0, Wikimedia Commons11
Budynek / zabytek
Opactwo świętego Piotra
Klasztor benedyktynów założył w 696 roku święty Rupert i jest to najstarszy klasztor w krajach niemieckojęzycznych, działający bez przerwy od założenia. Romański kościół zaczęto budować około 1130 roku, a w latach 1760-1782 za opata Bedy Seeauera dostał rokokowe wnętrze. Restauracja klasztorna St. Peter Stiftskulinarium jest wspomniana już w 803 roku i uchodzi za najstarszą restaurację w Europie Środkowej. Klasztor ma też najstarszą bibliotekę w Austrii i własną piekarnię.
Fot. Isiwal, CC BY-SA 4.0, Wikimedia Commons12
Atrakcja
Cmentarz świętego Piotra i katakumby
Obok cmentarza przy klasztorze Nonnberg to najstarszy cmentarz Salzburga, wspomniany w 1139 roku; najstarszy nagrobek pochodzi z 1288 roku. W skale nad cmentarzem wykuto katakumby z kaplicami świętego Maksyma i świętej Gertrudy, poświęconymi w 1178 roku, a na środku cmentarza stoi kaplica świętej Małgorzaty. Spoczywają tu między innymi Nannerl, starsza siostra Mozarta, kompozytor Michael Haydn i Franz Wasner, kierownik muzyczny rodziny von Trapp. Wejście do katakumb jest płatne.
Fot. Isiwal, CC BY-SA 4.0, Wikimedia Commons13
Atrakcja
Kapitelplatz
Do 1803 roku mieszkało tu wyższe duchowieństwo katedry. Na placu stoi Sphaera Stephana Balkenhola z 2007 roku: mężczyzna w zwykłym ubraniu na złotej kuli wysokiej na 7 metrów. Przy placu jest poidło dla koni Kapitelschwemme z 1732 roku, z Neptunem na koniu morskim, którego wyrzeźbił Josef Anton Pfaffinger. Często ktoś gra tu w szachy ogromnymi figurami.
Fot. -wuppertaler, CC BY 4.0, Wikimedia Commons14
Atrakcja
Kolejka na twierdzę (FestungsBahn)
Tu kończy się spacer. Kolejka linowo-szynowa na twierdzę Hohensalzburg jeździ od 1892 roku i jest najstarszą wciąż działającą kolejką tego typu w Austrii. Na początku napędzała ją woda, a od 1960 roku silnik elektryczny. Wagonik pokonuje 198,5 metra w 54 sekundy, na stoku nachylonym miejscami o 62 procent. Twierdza ma w Turi osobną wycieczkę.
Wszystkie punkty (26)
Pogrupowane jak w legendzie planu. Gwiazdka oznacza punkty polecane.
Atrakcja 12
Ogrody Mirabell ★Ogrody zamówił książę arcybiskup Johann Ernst von Thun, a zaprojektował je od 1687 roku Johann Bernhard Fischer von Erlach. Na wielkim parterze stoją cztery grupy rzeźb, które od 1690 roku tworzył Ottavio Mosto: z Eneaszem, Herkulesem, Parysem i Plutonem. Pozostałe posągi bogów i bohaterów mitologii pochodzą z 1730 roku. Dla wszystkich ogrody otwarto dopiero za cesarza Franciszka Józefa, a dziś wstęp jest bezpłatny.
Fontanna Pegaza ★Skrzydlatego konia Pegaza wyrzeźbił Caspar Gras w 1661 roku, a do ogrodu Mirabell trafił on dopiero w 1913 roku. To jedno z najbardziej znanych miejsc z filmu Dźwięki muzyki: Maria z dziećmi Trappów śpiewa tu piosenkę Do-Re-Mi, a stopnie schodów służą im za gamę. Stań przy fontannie i spróbuj sam zaśpiewać gamę na kolejnych stopniach.
Kładka Marko Feingolda ★Kładka dla pieszych łączy dwie części Starego Miasta po obu brzegach Salzachy. Do 2021 roku nazywała się Makartsteg, a 27 maja 2021 roku nadano jej imię Marko Feingolda, który przeżył Holokaust, przez wiele lat stał na czele gminy żydowskiej w Salzburgu i zmarł w 2019 roku w wieku 106 lat. Barierki są obwieszone tysiącami kłódek zakochanych. Co roku miasto odcina ich około 15 tysięcy, czyli około 2 ton, bo dziurawią siatkę zabezpieczającą.
Getreidegasse ★Getreidegasse to najsłynniejsza ulica Salzburga, wspomniana już około 1150 roku jako Trabegasse, od niemieckiego słowa traben, czyli kłusować. Stoją przy niej wysokie, wąskie kamienice, jedna przy drugiej. Podnieś głowę: nad sklepami wiszą ozdobne szyldy z kutego żelaza. Zajrzyj też w bramy, bo w wielu domach są malownicze przejścia i podwórka.
Dzielnica festiwalowa i Pferdeschwemme ★Na placu Herberta von Karajana stoi Pferdeschwemme, barokowe poidło, w którym myto konie książąt arcybiskupów. Nad wodą stoi rzeźba poskramiacza koni, a na tylnej ścianie namalowano freski z końmi. Obok stoją sceny Festiwalu Salzburskiego, założonego w 1920 roku między innymi przez Hugo von Hofmannsthala, Richarda Straussa i Maxa Reinhardta. Wielki Dom Festiwalowy otwarto w 1960 roku w miejscu dawnych stajni arcybiskupów, a obok jest Felsenreitschule, letnia ujeżdżalnia z 96 arkadami wykutymi w skale Mönchsbergu.
Plac Rezydencji ★Plac powstał za księcia arcybiskupa Wolfa Dietricha von Raitenau, który kazał rozebrać pod niego 55 średniowiecznych domów. Pośrodku stoi Fontanna Rezydencji z marmuru z góry Untersberg, zbudowana w latach 1656-1661 według projektu Tommasa di Garony. Na szczycie tryton wyrzuca wodę w górę. W adwencie odbywa się tu jarmark bożonarodzeniowy.
Kurant Glockenspiel ★W wieży Nowej Rezydencji wiszą 35 dzwony kupione u ludwisarza Melchiora de Haze w Antwerpii. Kupił je arcybiskup Johann Ernst Thun, a kurant zagrał po raz pierwszy pod koniec 1703 roku. Żeby zmieścić dzwony, wieżę podwyższono. Melodie słychać codziennie o godzinie 7, 11 i 18, więc warto tak zaplanować spacer, żeby tu wtedy stanąć. W Nowej Rezydencji mieści się dziś Salzburg Museum.
Cmentarz świętego Piotra i katakumby ★Obok cmentarza przy klasztorze Nonnberg to najstarszy cmentarz Salzburga, wspomniany w 1139 roku; najstarszy nagrobek pochodzi z 1288 roku. W skale nad cmentarzem wykuto katakumby z kaplicami świętego Maksyma i świętej Gertrudy, poświęconymi w 1178 roku, a na środku cmentarza stoi kaplica świętej Małgorzaty. Spoczywają tu między innymi Nannerl, starsza siostra Mozarta, kompozytor Michael Haydn i Franz Wasner, kierownik muzyczny rodziny von Trapp. Wejście do katakumb jest płatne.
Kapitelplatz ★Do 1803 roku mieszkało tu wyższe duchowieństwo katedry. Na placu stoi Sphaera Stephana Balkenhola z 2007 roku: mężczyzna w zwykłym ubraniu na złotej kuli wysokiej na 7 metrów. Przy placu jest poidło dla koni Kapitelschwemme z 1732 roku, z Neptunem na koniu morskim, którego wyrzeźbił Josef Anton Pfaffinger. Często ktoś gra tu w szachy ogromnymi figurami.
Kolejka na twierdzę (FestungsBahn) ★Tu kończy się spacer. Kolejka linowo-szynowa na twierdzę Hohensalzburg jeździ od 1892 roku i jest najstarszą wciąż działającą kolejką tego typu w Austrii. Na początku napędzała ją woda, a od 1960 roku silnik elektryczny. Wagonik pokonuje 198,5 metra w 54 sekundy, na stoku nachylonym miejscami o 62 procent. Twierdza ma w Turi osobną wycieczkę.
Ogród Karłów (Zwerglgarten)Ogród Karłów powstał za czasów arcybiskupa Johanna Ernsta Thuna. Pierwotnie stało w nim 28 kamiennych karłów, do dziś zachowało się 17. Obok jest Teatr Żywopłotowy, scena z przyciętych krzewów urządzona w latach 1704-1718. Zimą oba te miejsca są zamknięte.
Alter MarktStary Rynek urządzono już w XIII wieku jako miejski plac handlowy. Fontannę świętego Floriana postawiono w 1488 roku, ośmioboczny basen wykonano w latach 1685-1687, a figurę świętego wyrzeźbił w 1734 roku Josef Anton Pfaffinger. Od końca XVI wieku działa przy rynku apteka nadworna. Obok kawiarni Tomaselli stoi najmniejszy dom Salzburga, szeroki na 1,42 metra, powstały w XIX wieku przez zabudowanie wąskiej uliczki.
Budynek / zabytek 7
Dom Mozartów (Mozart-Wohnhaus) ★W tym domu, zwanym Domem Mistrza Tańca, nadworni nauczyciele tańca Spöcknerowie uczyli tańczyć szlachtę. W 1773 roku Mozartowie przeprowadzili się tu z mieszkania przy Getreidegasse do 8 pokoi na pierwszym piętrze, z dużą salą taneczną. W 1944 roku bomby zniszczyły dwie trzecie budynku, a muzeum otwarto w odbudowanym domu w 1996 roku. Można w nim zobaczyć fortepian Mozarta, a na dziedzińcu stoi drewniany domek, w którym według tradycji komponował Czarodziejski flet.
Dom urodzenia Mozarta ★W kamienicy pod numerem 9 urodził się 27 stycznia 1756 roku Wolfgang Amadeus Mozart, siódme dziecko Leopolda Mozarta. Dom od 1703 roku należał do rodziny Hagenauerów, od których Mozartowie wynajmowali mieszkanie na trzecim piętrze od 1747 do 1773 roku. Muzeum działa tu od 1880 roku, a można w nim zobaczyć między innymi skrzypce, na których Mozart grał jako dziecko.
Katedra i Plac Katedralny ★Pierwszą katedrę ukończył tu w 774 roku biskup Wergiliusz. Obecną zaczął budować w 1614 roku arcybiskup Markus Sittikus, a poświęcono ją 24 września 1628 roku. Dzień po narodzinach, 28 stycznia 1756 roku, ochrzczono w niej Mozarta. W 1944 roku bomba przebiła kopułę, a odbudowę zakończono w 1959 roku; z tego czasu pochodzą 3 brązowe drzwi wejściowe. Na placu przed katedrą stoi kolumna Maryi, dzieło braci Hagenauerów z lat 1766-1771, a na schodach katedry 22 sierpnia 1920 roku po raz pierwszy wystawiono Jedermanna, sztukę, od której zaczął się Festiwal Salzburski.
Opactwo świętego Piotra ★Klasztor benedyktynów założył w 696 roku święty Rupert i jest to najstarszy klasztor w krajach niemieckojęzycznych, działający bez przerwy od założenia. Romański kościół zaczęto budować około 1130 roku, a w latach 1760-1782 za opata Bedy Seeauera dostał rokokowe wnętrze. Restauracja klasztorna St. Peter Stiftskulinarium jest wspomniana już w 803 roku i uchodzi za najstarszą restaurację w Europie Środkowej. Klasztor ma też najstarszą bibliotekę w Austrii i własną piekarnię.
Kościół Trójcy ŚwiętejKościół zbudowano według projektu Johanna Bernharda Fischera von Erlacha w latach 1694-1702, z fundacji arcybiskupa Johanna Ernsta von Thuna. Stoi pośrodku seminarium duchownego, którego dwa długie skrzydła obejmują go z obu stron. Kopułę pokrywa fresk Koronacja Najświętszej Marii Panny, który Johann Michael Rottmayr namalował w latach 1697-1700. Plac przed kościołem powstał dopiero w 1907 roku, po rozbiórce stojącego naprzeciwko lombardu.
Kościół Uniwersytecki (Kollegienkirche)Kościół uniwersytecki zaprojektował Johann Bernhard Fischer von Erlach, budowę zaczęto w 1694 roku, a poświęcono go w 1707 roku. Wnętrze ma białe ściany bez malowideł i stało się wzorem dla późnobarokowych kościołów w południowych Niemczech. Kościół jest też sceną Festiwalu Salzburskiego: w 1922 roku odbyła się tu prapremiera Wielkiego teatru świata Hugo von Hofmannsthala.
Kościół FranciszkanówTo jedna z najstarszych budowli Salzburga. Romańska nawa powstała na przełomie XII i XIII wieku, a jasne gotyckie prezbiterium zaczął budować w XV wieku mistrz Hans von Burghausen. W ołtarzu głównym, zaprojektowanym przez Fischera von Erlacha w latach 1709-1710, z czerwonego marmuru i złota, stoi Madonna wyrzeźbiona w latach 1495-1498 przez Michaela Pachera.
Toalety / kasy / parking 7
Plac MirabellplatzSpacer zaczyna się na placu przed pałacem Mirabell. Pałac kazał zbudować w 1606 roku książę arcybiskup Wolf Dietrich von Raitenau dla swojej ukochanej Salome Alt i nazwał go Altenau. Gdy w 1612 roku Wolf Dietrich stracił władzę, jego następca Markus Sittikus wygnał Salome i nadał pałacowi nową nazwę Mirabell, od włoskich słów oznaczających cudowny i piękny. Od 1866 roku pałac należy do miasta, a w jego Sali Marmurowej odbywają się koncerty i śluby.