jedzeniemiejsc z jedzeniem nie ma jeszcze na mapie
Zwiedzanie zaczyna się przy głównym wejściu z kasą, tuż obok trzech bezpłatnych parkingów, a kończy przy zamku Herberstein, skąd do parkingu wracasz przez ogrody i zoo, miejscami stromo pod górę. Autobus RegioBus 209 z Weiz (dokąd z Grazu jadą linie 200 i 201) kursuje tylko sezonowo, ostatnio w soboty, niedziele i święta od maja do września, więc sprawdź aktualny rozkład. Poza sezonem zostaje samochód albo autobus 300 z Grazu do Kaibing i stamtąd zamówiona wcześniej taksówka. Jeśli jesteś już w zoo, Turi poprowadzi od najbliższego punktu. Wejście jest płatne, a w cenie biletu są zwiedzanie zamku z przewodnikiem, Dom Bioróżnorodności i ogrody; osobno płaci się tylko za salę zabaw Herbie's Spielewelt. Od 2 listopada kasa jest czynna codziennie od 10:00 do 15:30, w parku możesz zostać do 16:00, Dom Bioróżnorodności działa od 11:00 do 15:00, sala zabaw tylko w weekendy, święta i ferie, a komentowane karmienia zimą odbywają się tylko w weekendy; 25 grudnia i 1 stycznia zoo jest zamknięte. Ścieżki są w większości żwirowe, a część ma nachylenie 11-20 procent, zwłaszcza podejście na Panoramaplatzl i drogi koło zamku, więc wózek potrzebuje terenowych kół. Toalety są przy głównym wejściu, przy Zooschenke, na Panoramaplatzl, w części amerykańskiej obok wybiegu wilków polarnych, przy Familienrestaurant i przy zamku. Psy mogą wejść na smyczy. Zaplanuj około 3 godzin.
W domu otwórz obiekt w Turi i dotknij „Pobierz na wyjazd”: mapa, opisy i zdjęcia zadziałają bez zasięgu.
Najdalsze punkty zwiedzaj na początku, kiedy masz jeszcze siły.
Odhaczaj na bieżąco, a przy wyjściu będziesz wiedzieć, co zostało.
Tierwelt Herberstein w aplikacji Turi
Pozycja na żywo, trasa od punktu do punktu, opisy do czytania i słuchania. Bezpłatnie, bez konta, w 12 językach.
Tierwelt Herberstein to krajowy ogród zoologiczny Styrii i jeden z największych parków dzikich zwierząt w Europie Środkowej: na zboczu nad wąwozem rzeki Feistritz żyje około 700 zwierząt z ponad 90 gatunków. Wybiegi są ułożone według kontynentów, od wilków polarnych i bizonów po lwy berberyjskie i gepardy. Wszystko zaczęło się w połowie XVII wieku, gdy baron Johann Maximilian I z rodu Herbersteinów sprowadził tu z Italii daniele. Spacer kończy się przy zamku Herberstein, siedzibie tego rodu od 22 pokoleń.
Fot. Mildeep, CC BY-SA 4.0, Wikimedia Commons1
Zwierzęta
Pandy rude
Panda ruda żyje w chłodnych górskich lasach z gęstym bambusem w Nepalu, Indiach, Bhutanie, Tybecie i zachodnich Chinach. Jej wybieg ma własną klimatyzację, bo przy temperaturze powyżej około 25 stopni panda źle się czuje. Bambus jest mało pożywny, więc młoda panda zjada nawet 2 kilogramy liści dziennie. Na wolności zostało mniej niż 10 tysięcy dorosłych zwierząt. Wybieg dzielą z mundżakami, małymi jeleniami z Azji.
Fot. T R Shankar Raman, CC BY 4.0, Wikimedia Commons2
Zwierzęta
Takiny
Takiny pochodzą z gór Bhutanu, Chin, Indii i północnej Mjanmy. Latem pasą się dużymi stadami na alpejskich łąkach, nawet na wysokości 4500 metrów, a zimą schodzą do osłoniętych lasów. Palce ich racic rozsuwają się osobno, dzięki czemu takin pewnie stąpa nawet po śniegu. Gdy grozi niebezpieczeństwo, dorosłe zwierzęta ustawiają się w krąg wokół młodych. Samiec waży nawet 350 kilogramów.
Fot. 1966mhl1, CC BY-SA 4.0, Wikimedia Commons3
Zwierzęta
Zebry górskie i gnu
Na tym wybiegu zebry górskie Hartmanna żyją razem z gnu pręgowanymi i świetnie się dogadują. Zebry górskie pochodzą z suchych, skalistych gór południowo-zachodniej Afryki, od Namibii po Angolę. Przyjrzyj się paskom: są raczej ciemnobrązowe i beżowe niż czarno-białe. Źrebię już po kilku minutach od narodzin chodzi za matką, a klacz przez kilka tygodni trzyma je z dala od stada, najpewniej po to, żeby nauczyło się jej wzoru pasków.
Fot. Cephas, CC BY-SA 4.0, Wikimedia Commons4
Zwierzęta
Bizony
Około 1700 roku w Ameryce Północnej żyło nawet 60 milionów bizonów. Po masowych polowaniach osadników pod koniec XIX wieku zostało ich mniej niż 900, a do uratowania gatunku przyczynił się Park Narodowy Yellowstone, założony w 1872 roku. Dorosły byk waży nawet 900 kilogramów i ma w kłębie do 190 centymetrów, a mimo to biega z prędkością do 50 kilometrów na godzinę. Na łące w Herberstein mieszka niewielkie stado.
Fot. Musicaline, CC BY-SA 4.0, Wikimedia Commons5
Zwierzęta
Wilki polarne
Wilki polarne pochodzą z wysp kanadyjskiej Arktyki i z Grenlandii, stąd ich śnieżnobiałe futro. W watasze samce i samice mają osobne hierarchie, które co jesień ustalają się na nowo w potyczkach. Młode ma zwykle tylko para stojąca najwyżej, a wilk z samego dołu czeka przy jedzeniu na końcu. Najlepiej widać to podczas karmienia, gdy w watasze ujawnia się kolejność przy misce.
Fot. Wilfredor, CC0, Wikimedia Commons6
Zwierzęta
Niedźwiedzie okularowe
Niedźwiedź okularowy, zwany też andyjskim, to jedyny duży niedźwiedź Ameryki Południowej i żyje w Andach od Panamy po Boliwię. Nazwę zawdzięcza jasnym znakom wokół oczu, które często wyglądają jak okulary, choć niektóre osobniki są całkiem czarne. Nawet 96 procent jego pożywienia to rośliny i owoce, zwłaszcza bromelie rosnące wysoko na drzewach, więc świetnie się wspina. Dzięki takiej diecie nie musi zapadać w sen zimowy.
Fot. PtrQs, CC BY-SA 4.0, Wikimedia Commons7
Zwierzęta
Konie Przewalskiego
Gatunek nosi imię podróżnika Nikołaja Przewalskiego, który w 1878 roku przywiózł do Petersburga skórę i czaszkę takiego konia. Pod koniec lat 60. XX wieku konie te zniknęły z wolności w stepach Mongolii. Przetrwały dzięki kilku zwierzętom, które na początku XX wieku trafiły do europejskich ogrodów zoologicznych, i dzięki wspólnej hodowli zoo. W 1992 roku pierwsze konie wróciły do Mongolii, a w ogrodach zoologicznych żyje ich dziś ponad 700.
Fot. Giles Laurent, CC BY-SA 4.0, Wikimedia Commons8
Zwierzęta
Dom Ameryki Południowej
Tutaj mieszkają razem tapiry, kapibary, mary, ary zielone i leniwce dwupalczaste. Tapir ma krótką trąbę ze zrośniętej górnej wargi i nosa, którą wącha, dotyka i chwyta liście, a do tego świetnie pływa i nurkuje. Choć jego młode w jasne paski przypominają warchlaki, tapir jest krewnym nosorożców i koni, nie świń. Poszukaj leniwca wysoko nad współlokatorami: śpi do 20 godzin na dobę, a w jego futrze rosną sinice, przez co wygląda jak kępka porostów.
Fot. ArgentinaTurismo, CC BY 4.0, Wikimedia Commons9
Zwierzęta
Puma i Panoramaplatzl
Skała pum to najwyższy punkt zoo, a obok, na Panoramaplatzl, jest miejsce na odpoczynek z widokiem. Puma, zwana też lwem górskim, żyje od południowo-zachodniej Kanady po Amerykę Południową, od półpustyń po wysokie góry. Jest rekordzistką w skokach: podczas pokazu w Herberstein zdobycz wisi na żyłce około 3 metrów nad ziemią, a puma wyskakuje po nią w górę, a długi ogon pomaga jej wylądować na czterech łapach. Ciekawostka: puma umie mruczeć, ale nie potrafi ryczeć.
Fot. Mathias Appel, CC0, Wikimedia Commons10
Zwierzęta
Lemury wari
Wybieg lemurów wari leży przy stawie obok ogrodu historycznego. Wari czarno-białe żyją wyłącznie w lasach deszczowych wschodniego Madagaskaru. Samce i samice kilka razy dziennie wydają głośny, przenikliwy ryk, którym odstraszają inne grupy od swojego terytorium. Zwykle rodzą bliźnięta, każde ważące około 100 gramów. Przez wycinkę lasów na Madagaskarze znalazły się na skraju wymarcia.
Fot. Szalay Gábor István, Magyarország, Budapest-04, CC BY-SA 3.0, Wikimedia Commons11
Budynek / zabytek
Zamek Herberstein
Zamek Herberstein, nazywany Gartenschloss, stoi na 40-metrowej skale nad wąwozem rzeki Feistritz. Pierwszy raz wspomniano go w 1217 roku jako Herwigstein, siedzibę Herwiga z Krottendorfu, i od tej nazwy pochodzi nazwa Herberstein. Rozbudowa trwała ponad 450 lat: w XVI wieku twierdza stała się rezydencją, a w XVII wieku za Johanna Maximiliana I powstał Dziedziniec Florencki wzorowany na włoskich. Ród Herbersteinów mieszka tu od 22 pokoleń, a zwiedzanie z przewodnikiem jest w cenie biletu do zoo. Przy zamku leży Ogród Różany, odtworzony w 1997 roku na wzór ogrodu barokowego.
Fot. Niki.L, CC BY-SA 4.0, Wikimedia Commons12
Budynek / zabytek
Dom Bioróżnorodności
Dom Bioróżnorodności mieści się w dawnej stodole zamkowej, wzmiankowanej już w 1593 roku, w której w latach 2004-2022 działało Muzeum Gironcolego. Wystawa działa od 2023 roku i ma 5 interaktywnych stacji: zaprojektujesz własne zwierzę, skanem tęczówki dobierzesz motyla, a w laboratorium rozpoznasz rodzime chrząszcze. Tuż obok leży wąwóz Feistritz, europejski obszar chroniony z ponad 5000 gatunków zwierząt, roślin i grzybów oraz najbogatszą w Austrii populacją chrząszczy, takich jak kozioróg dębosz i jelonek rogacz. Wstęp jest w cenie biletu do zoo.
Fot. Charles J. Sharp, CC BY-SA 4.0, Wikimedia Commons13
Zwierzęta
Kangury Bennetta
Na dużym australijskim wybiegu żyją razem kangury Bennetta, emu i czarne łabędzie. Kangury Bennetta pochodzą ze wschodniej i południowej Australii oraz z Tasmanii. Nowo narodzony kangur waży mniej niż 1 gram, jest wielkości ziarenka kawy i sam wspina się do torby matki, w której zostaje do około 9. miesiąca życia. W skokach przekracza 30 kilometrów na godzinę, a przy powolnym ruchu podpiera się ogonem jak piątą nogą.
Fot. Michael J. Litzinger, CC BY-SA 4.0, Wikimedia Commons14
Zwierzęta
Lwy berberyjskie
Lwy w Herberstein należą do podgatunku berberyjskiego, czyli lwów atlaskich z północnej Afryki. Były większe od innych lwów i miały ciemną, bujną grzywę sięgającą piersi i brzucha. Ostatniego dzikiego lwa berberyjskiego zabito podobno w Maroku około 1920 roku, a w 1970 roku zoo w Rabacie dostało lwy z prywatnej menażerii króla Hassana II, których potomków rozesłano potem do ogrodów, głównie w Europie. Ryk samca słychać z odległości do 8 kilometrów, ale nie zdziw się, jeśli lwy akurat drzemią: śpią nawet 18 godzin na dobę.
Fot. Sanjay Acharya, CC BY-SA 4.0, Wikimedia Commons15
Zwierzęta
Mandryle
Mandryle mieszkają tu razem ze stadkiem koczkodanów zielonych. W pomieszczeniu wewnętrznym są przejścia za wąskie dla dorosłych mandryli, więc zwinniejsze koczkodany mają się gdzie schować. Samiec mandryla ma niebieskie fałdy na pysku, jaskrawoczerwony nos i złotożółtą brodę, a waży około 27 kilogramów. Na tej samej pętli zobaczysz też dżelady z wyżyn Etiopii, które jedzą głównie trawę i porozumiewają się głosem więcej niż jakakolwiek inna małpa, na bardzo wiele sposobów.
Fot. Liuthalas, CC BY-SA 4.0, Wikimedia Commons16
Zwierzęta
Gepardy
Gepard to najszybszy ssak lądowy, który rozpędza się nawet do 115 kilometrów na godzinę. Właśnie w Herberstein pod koniec lat 60. XX wieku zbudowano pierwszy na świecie symulator zdobyczy dla gepardów, zaprojektowany przez profesora Königa razem z opiekunami zwierząt. Podczas komentowanego karmienia gepardy gonią kawałek mięsa z prędkością około 70 kilometrów na godzinę. Samce często żyją w grupach po 2 albo 3, zwykle są to bracia.
Wszystkie punkty (24)
Pogrupowane jak w legendzie planu. Gwiazdka oznacza punkty polecane.
Zwierzęta 14
Pandy rude ★Panda ruda żyje w chłodnych górskich lasach z gęstym bambusem w Nepalu, Indiach, Bhutanie, Tybecie i zachodnich Chinach. Jej wybieg ma własną klimatyzację, bo przy temperaturze powyżej około 25 stopni panda źle się czuje. Bambus jest mało pożywny, więc młoda panda zjada nawet 2 kilogramy liści dziennie. Na wolności zostało mniej niż 10 tysięcy dorosłych zwierząt. Wybieg dzielą z mundżakami, małymi jeleniami z Azji.
Takiny ★Takiny pochodzą z gór Bhutanu, Chin, Indii i północnej Mjanmy. Latem pasą się dużymi stadami na alpejskich łąkach, nawet na wysokości 4500 metrów, a zimą schodzą do osłoniętych lasów. Palce ich racic rozsuwają się osobno, dzięki czemu takin pewnie stąpa nawet po śniegu. Gdy grozi niebezpieczeństwo, dorosłe zwierzęta ustawiają się w krąg wokół młodych. Samiec waży nawet 350 kilogramów.
Zebry górskie i gnu ★Na tym wybiegu zebry górskie Hartmanna żyją razem z gnu pręgowanymi i świetnie się dogadują. Zebry górskie pochodzą z suchych, skalistych gór południowo-zachodniej Afryki, od Namibii po Angolę. Przyjrzyj się paskom: są raczej ciemnobrązowe i beżowe niż czarno-białe. Źrebię już po kilku minutach od narodzin chodzi za matką, a klacz przez kilka tygodni trzyma je z dala od stada, najpewniej po to, żeby nauczyło się jej wzoru pasków.
Bizony ★Około 1700 roku w Ameryce Północnej żyło nawet 60 milionów bizonów. Po masowych polowaniach osadników pod koniec XIX wieku zostało ich mniej niż 900, a do uratowania gatunku przyczynił się Park Narodowy Yellowstone, założony w 1872 roku. Dorosły byk waży nawet 900 kilogramów i ma w kłębie do 190 centymetrów, a mimo to biega z prędkością do 50 kilometrów na godzinę. Na łące w Herberstein mieszka niewielkie stado.
Wilki polarne ★Wilki polarne pochodzą z wysp kanadyjskiej Arktyki i z Grenlandii, stąd ich śnieżnobiałe futro. W watasze samce i samice mają osobne hierarchie, które co jesień ustalają się na nowo w potyczkach. Młode ma zwykle tylko para stojąca najwyżej, a wilk z samego dołu czeka przy jedzeniu na końcu. Najlepiej widać to podczas karmienia, gdy w watasze ujawnia się kolejność przy misce.
Niedźwiedzie okularowe ★Niedźwiedź okularowy, zwany też andyjskim, to jedyny duży niedźwiedź Ameryki Południowej i żyje w Andach od Panamy po Boliwię. Nazwę zawdzięcza jasnym znakom wokół oczu, które często wyglądają jak okulary, choć niektóre osobniki są całkiem czarne. Nawet 96 procent jego pożywienia to rośliny i owoce, zwłaszcza bromelie rosnące wysoko na drzewach, więc świetnie się wspina. Dzięki takiej diecie nie musi zapadać w sen zimowy.
Konie Przewalskiego ★Gatunek nosi imię podróżnika Nikołaja Przewalskiego, który w 1878 roku przywiózł do Petersburga skórę i czaszkę takiego konia. Pod koniec lat 60. XX wieku konie te zniknęły z wolności w stepach Mongolii. Przetrwały dzięki kilku zwierzętom, które na początku XX wieku trafiły do europejskich ogrodów zoologicznych, i dzięki wspólnej hodowli zoo. W 1992 roku pierwsze konie wróciły do Mongolii, a w ogrodach zoologicznych żyje ich dziś ponad 700.
Dom Ameryki Południowej ★Tutaj mieszkają razem tapiry, kapibary, mary, ary zielone i leniwce dwupalczaste. Tapir ma krótką trąbę ze zrośniętej górnej wargi i nosa, którą wącha, dotyka i chwyta liście, a do tego świetnie pływa i nurkuje. Choć jego młode w jasne paski przypominają warchlaki, tapir jest krewnym nosorożców i koni, nie świń. Poszukaj leniwca wysoko nad współlokatorami: śpi do 20 godzin na dobę, a w jego futrze rosną sinice, przez co wygląda jak kępka porostów.
Puma i Panoramaplatzl ★Skała pum to najwyższy punkt zoo, a obok, na Panoramaplatzl, jest miejsce na odpoczynek z widokiem. Puma, zwana też lwem górskim, żyje od południowo-zachodniej Kanady po Amerykę Południową, od półpustyń po wysokie góry. Jest rekordzistką w skokach: podczas pokazu w Herberstein zdobycz wisi na żyłce około 3 metrów nad ziemią, a puma wyskakuje po nią w górę, a długi ogon pomaga jej wylądować na czterech łapach. Ciekawostka: puma umie mruczeć, ale nie potrafi ryczeć.
Lemury wari ★Wybieg lemurów wari leży przy stawie obok ogrodu historycznego. Wari czarno-białe żyją wyłącznie w lasach deszczowych wschodniego Madagaskaru. Samce i samice kilka razy dziennie wydają głośny, przenikliwy ryk, którym odstraszają inne grupy od swojego terytorium. Zwykle rodzą bliźnięta, każde ważące około 100 gramów. Przez wycinkę lasów na Madagaskarze znalazły się na skraju wymarcia.
Kangury Bennetta ★Na dużym australijskim wybiegu żyją razem kangury Bennetta, emu i czarne łabędzie. Kangury Bennetta pochodzą ze wschodniej i południowej Australii oraz z Tasmanii. Nowo narodzony kangur waży mniej niż 1 gram, jest wielkości ziarenka kawy i sam wspina się do torby matki, w której zostaje do około 9. miesiąca życia. W skokach przekracza 30 kilometrów na godzinę, a przy powolnym ruchu podpiera się ogonem jak piątą nogą.
Lwy berberyjskie ★Lwy w Herberstein należą do podgatunku berberyjskiego, czyli lwów atlaskich z północnej Afryki. Były większe od innych lwów i miały ciemną, bujną grzywę sięgającą piersi i brzucha. Ostatniego dzikiego lwa berberyjskiego zabito podobno w Maroku około 1920 roku, a w 1970 roku zoo w Rabacie dostało lwy z prywatnej menażerii króla Hassana II, których potomków rozesłano potem do ogrodów, głównie w Europie. Ryk samca słychać z odległości do 8 kilometrów, ale nie zdziw się, jeśli lwy akurat drzemią: śpią nawet 18 godzin na dobę.
Mandryle ★Mandryle mieszkają tu razem ze stadkiem koczkodanów zielonych. W pomieszczeniu wewnętrznym są przejścia za wąskie dla dorosłych mandryli, więc zwinniejsze koczkodany mają się gdzie schować. Samiec mandryla ma niebieskie fałdy na pysku, jaskrawoczerwony nos i złotożółtą brodę, a waży około 27 kilogramów. Na tej samej pętli zobaczysz też dżelady z wyżyn Etiopii, które jedzą głównie trawę i porozumiewają się głosem więcej niż jakakolwiek inna małpa, na bardzo wiele sposobów.
Gepardy ★Gepard to najszybszy ssak lądowy, który rozpędza się nawet do 115 kilometrów na godzinę. Właśnie w Herberstein pod koniec lat 60. XX wieku zbudowano pierwszy na świecie symulator zdobyczy dla gepardów, zaprojektowany przez profesora Königa razem z opiekunami zwierząt. Podczas komentowanego karmienia gepardy gonią kawałek mięsa z prędkością około 70 kilometrów na godzinę. Samce często żyją w grupach po 2 albo 3, zwykle są to bracia.
Budynek / zabytek 2
Zamek Herberstein ★Zamek Herberstein, nazywany Gartenschloss, stoi na 40-metrowej skale nad wąwozem rzeki Feistritz. Pierwszy raz wspomniano go w 1217 roku jako Herwigstein, siedzibę Herwiga z Krottendorfu, i od tej nazwy pochodzi nazwa Herberstein. Rozbudowa trwała ponad 450 lat: w XVI wieku twierdza stała się rezydencją, a w XVII wieku za Johanna Maximiliana I powstał Dziedziniec Florencki wzorowany na włoskich. Ród Herbersteinów mieszka tu od 22 pokoleń, a zwiedzanie z przewodnikiem jest w cenie biletu do zoo. Przy zamku leży Ogród Różany, odtworzony w 1997 roku na wzór ogrodu barokowego.
Dom Bioróżnorodności ★Dom Bioróżnorodności mieści się w dawnej stodole zamkowej, wzmiankowanej już w 1593 roku, w której w latach 2004-2022 działało Muzeum Gironcolego. Wystawa działa od 2023 roku i ma 5 interaktywnych stacji: zaprojektujesz własne zwierzę, skanem tęczówki dobierzesz motyla, a w laboratorium rozpoznasz rodzime chrząszcze. Tuż obok leży wąwóz Feistritz, europejski obszar chroniony z ponad 5000 gatunków zwierząt, roślin i grzybów oraz najbogatszą w Austrii populacją chrząszczy, takich jak kozioróg dębosz i jelonek rogacz. Wstęp jest w cenie biletu do zoo.
Toalety / kasy / parking 8
Główne wejścieZwiedzanie zaczyna się przy głównym wejściu z kasą. W połowie XVII wieku baron Johann Maximilian I z Herbersteinów uznał, że strome zbocza nie nadają się pod uprawę, za to dobrze nadają się dla zwierząt, i sprowadził tu z Italii daniele. Dla zwiedzających park otwarto pod koniec lat 60. XX wieku i wtedy pojawiły się pierwsze egzotyczne gatunki. Od 2006 roku zoo należy do kraju związkowego Styria. Trasa prowadzi najpierw przez Azję i obie Ameryki, potem przez Afrykę i Australię, aż do zamku nad wąwozem Feistritz.