Fot. Zontarlj, CC BY-SA 4.0, Wikimedia CommonsOrawski Park Etnograficzny w Zubrzycy Górnej. W aplikacji Turi ta sama mapa pokazuje Waszą pozycję, prowadzi od punktu do punktu i pozwala odhaczać zwiedzone miejsca.
Pozycja na żywo, trasa od punktu do punktu, opisy do czytania i słuchania. Bezpłatnie, bez konta, także po angielsku, niemiecku i ukraińsku.
Pobierz na AndroidaTen sam plan co w aplikacji. Dotknijcie punktu, żeby zobaczyć zdjęcie i opis; w Turi zobaczycie na nim też siebie.
Plan: OpenStreetMap (ODbL) i BDOT10k GUGiK, sprawdzony na zdjęciach lotniczych. Opisy i zdjęcia: Turi i Wikimedia Commons. Coś się nie zgadza? Dajcie znać.
Pierwszy w powojennej Polsce skansen powstał wokół dworu sołtysiego rodu Moniaków, który potomkowie rodziny przekazali państwu w 1937 roku, a w 1955 roku otwarto go dla zwiedzających. Na blisko 12 hektarach z widokiem na Babią Górę stoi ponad 60 obiektów z polskiej Orawy: chałupy z wyżkami krytymi gontem i słomą, kościół, szkoła, karczmy, bacówki oraz dawne wiejskie zakłady, takie jak olejarnia, folusz, tartak, kuźnie, farbiarnia i młynotartak. Starsza część wokół dworu przypomina park otoczony potokami, a nowsza ma układ orawskiej wsi łańcuchówki. W wielu domach urządzono wystawy o dawnych rzemiosłach, od tkactwa i szewstwa po pasterstwo.
Fot. Przykuta, CC BY-SA 3.0, Wikimedia Commons1Zagrodę z końca XIX wieku przeniesiono z Podszkla. Pokazuje, w jakich warunkach żyli najubożsi orawscy gospodarze, więc dobrze ją porównać z dworem Moniaków i domami zamożnych chłopów.
Fot. Przykuta, CC BY-SA 3.0, Wikimedia Commons2Karczmę z 1885 roku przeniesiono z Podwilka. Zbudowano ją z bali, ale ściany otynkowano i pobielono, a okna i drzwi pomalowano na niebiesko, więc wygląda trochę jak dworek. Dziś odbywają się w niej zajęcia edukacyjne i wystawy czasowe. Naprzeciwko stoi kamienny obelisk z napisami, upamiętniający jedną z twórczyń skansenu.
Fot. Zontarlj, CC BY-SA 4.0, Wikimedia Commons3Serce skansenu, zachowane w miejscu, w którym je zbudowano. Moniakowie byli sołtysami Zubrzycy od lokacji wsi do połowy XIX wieku, a w 1674 roku cesarz Leopold I nadał im szlachectwo. Starsze skrzydło dworu pochodzi z XVII wieku, młodsze z 1784 roku. Od dworu, przekazanego państwu w 1937 roku, zaczęło się muzeum. W środku są czarna izba, z której dym uchodził przez dymniki w dachu, kuchnia i salon z meblami w stylu biedermeier. Przy ścieżce od kasy do dworu stoi pasieka z ulami wydrążonymi w kłodach.
Fot. Zontarlj, CC BY-SA 4.0, Wikimedia Commons4Olejarnia stoi wśród zabudowań gospodarczych dworu Moniaków. W pierwszym pomieszczeniu są stępy, czyli wydrążone kłody, w których tłuczono siemię lniane na mączkę. W drugim stoi wybijac, wielka drewniana prasa: silni mężczyźni uderzali ciężkimi taranami w kliny i tak wyciskali olej z lnu.
Fot. Przykuta, CC BY-SA 3.0, Wikimedia Commons5Dom z wyżką z przełomu XVIII i XIX wieku to typowy dom zamożnych orawskich gospodarzy. Według ludowego podania przewieziono go kiedyś z Zubrzycy Górnej do Jabłonki jako wiano panny młodej. O bogactwie właściciela świadczą nawet gwoździe w płocie, bo kosztowały wtedy krocie. W środku jest wystawa o tkactwie z krosnami. Podobno orawscy kupcy wozili tutejsze płótna po całym Królestwie Węgier.
Fot. Przykuta, CC BY-SA 3.0, Wikimedia Commons6Kuźnię z pierwszej połowy XX wieku przeniesiono z Jabłonki razem z typowym wyposażeniem kowala. Pracowano w niej aż do końca XX wieku. Wnętrze nie jest udostępniane, ale warto obejrzeć budynek z zewnątrz.
Fot. Przykuta, CC BY-SA 3.0, Wikimedia Commons7Duży drewniany budynek plebanii z lat 30. XX wieku przeniesiono z Podwilka. Związany jest z osobą ks. Jana Góralika. Ma kamienną podmurówkę, piętro z oszklonymi werandami i ganek ze schodami. Dziś mieści biuro muzeum, więc ogląda się go z zewnątrz.
Fot. Jan Łoziński, CC BY-SA 4.0, Wikimedia Commons8Drewniany kościół zbudowano w pierwszej połowie XVII wieku jako kaplicę dworską, którą później rozbudowano. Do skansenu przeniesiono go z Tokarni na początku XXI wieku. W środku stoją późnobarokowe ołtarze, a chór zdobią płaskorzeźby ludowego twórcy Józefa Wrony.
Fot. Przykuta, CC BY-SA 3.0, Wikimedia Commons9Malowniczy dom z wyżką z drugiej połowy XIX wieku przeniesiono z Chyżnego. Ma niebieskie okna, galerię pod okapem i dach kryty słomą, czyli kicokami. Wnętrze urządzono tak, jak wyglądało w pierwszej połowie XX wieku.
Fot. Przykuta, CC BY-SA 3.0, Wikimedia Commons10Zagroda Misińców stoi w tym samym miejscu, w którym ją zbudowano. Tworzą ją chałupa z przełomu XIX i XX wieku, studnia, piwnica, stodoła i kuźnia. W domu zobaczycie typowe wyposażenie oraz wystawę poświęconą Janowi Pawłowi II.
Fot. mik Krakow, CC BY-SA 2.0, Wikimedia Commons11Tartak z pierwszej połowy XIX wieku stoi nad potokiem obok foluszu i pochodzi z tej samej wsi. Napędza go wałaska, czyli koło podsiębierne obracane przez płynącą pod nim wodę, które porusza mechanizm z jedną piłą. Pod długim dachem leży wózek z balem, który cięto na deski.
Fot. mik Krakow, CC BY-SA 2.0, Wikimedia Commons12Folusz z XIX wieku przeniesiono z Łopusznej. W tym wiejskim zakładzie folowano, czyli spilśniano z użyciem gorącej wody, wełnianą tkaninę, z której powstawało sukno na góralskie ubrania. Urządzenie napędzało koło wodne, dlatego folusz stoi nad potokiem. Poznacie go po krzywym dachu.
Fot. Przykuta, CC BY-SA 3.0, Wikimedia Commons13Biały murowany budynek z mansardowym dachem to kopia farbiarni, która do dziś stoi w Orawce i powstała prawdopodobnie w pierwszej połowie XVIII wieku. W środku są kocioł do farbowania, beczki do płukania, wieszaki do suszenia i narzędzia, którymi drukowano na płótnie wzory geometryczne i roślinne, a potem farbowano je na ciemnoniebiesko.
Fot. Przykuta, CC BY-SA 3.0, Wikimedia Commons14Wiejska szkoła z drugiej połowy XIX wieku pochodzi z Lipnicy Wielkiej. Pod jednym dachem z niebieskimi oknami mieści izbę lekcyjną, kancelarię i izbę mieszkalną. Dzieci mogą porównać dawną klasę ze swoją.
Pogrupowane jak w legendzie planu. Gwiazdka oznacza punkty polecane.
Fot. Igor123121, CC BY 4.0, Wikimedia Commons44 punkty · ok. 3 h 30 min zwiedzania
Ogród Zoologiczny w Krakowie otwarto 6 lipca 1929 roku na wzgórzu Pustelnik w Lesie Wolskim, około 8 km od centrum miasta. Na prawie 17 hektarach leśnego terenu mieszka około 1500 zwierząt z 260 gatunków.…
Zobacz mapę
Fot. Abraham, CC BY-SA 4.0, Wikimedia Commons36 punktów · ok. 4 h 30 min zwiedzania
Śląski Ogród Zoologiczny leży w Parku Śląskim, na granicy Chorzowa i Katowic, i zajmuje ponad 47 ha. Otwarto go w 1958 roku, a dziś mieszka tu ponad 200 gatunków zwierząt, od słoni indyjskich, nosorożców…
Zobacz mapę
Fot. Krzysztof Bulla, CC BY-SA 4.0, Wikimedia Commons65 punktów · ok. 3 h zwiedzania
Muzeum „Górnośląski Park Etnograficzny w Chorzowie” to skansen w Parku Śląskim, otwarty dla zwiedzających 1 czerwca 1975 roku. Na około 33 hektarach stoi około 78 zabytkowych obiektów z XVII do XX wieku: chałupy, spichlerze,…
Zobacz mapę