Brama Wyżynna ★Tędy przez wieki wjeżdżało się do Gdańska. Bramę ukończył w 1588 roku Willem van den Blocke i obłożył ją ciosanymi blokami kamienia. Tutaj zaczynała się Droga Królewska: polscy królowie dostawali w tym miejscu klucze do miasta i ruszali dalej ulicą Długą. Nad przejazdami zobaczycie trzy herby: Polski pośrodku, Gdańska i Prus Królewskich po bokach. Poszukajcie orła i dwóch krzyży pod koroną.
Złota Brama ★Brama z 1612 roku wygląda jak łuk triumfalny i nigdy nie służyła do obrony, tylko do ozdoby. Zaprojektował ją Abraham van den Blocke. Na górze stoi osiem kamiennych postaci: od strony Katowni Pokój, Wolność, Bogactwo i Sława, a od ulicy Długiej Zgoda, Sprawiedliwość, Pobożność i Roztropność. Łaciński napis głosi, że zgodą małe państwa rosną, a niezgodą wielkie upadają. Budynek z wieżyczką przyklejony do bramy to Dwór Bractwa św. Jerzego, a na jego dachu święty walczy ze smokiem.
Ratusz Głównego Miasta ★Stąd przez wieki rządzono najbogatszym miastem Rzeczypospolitej. Ratusz jest drugim najwyższym budynkiem Głównego Miasta, zaraz po kościele Mariackim, a jego wieża ma ponad 80 metrów. Na samym czubku stoi złocona figura króla Zygmunta Augusta. Z wieży gra carillon, czyli instrument z 37 dzwonów, a latem można wejść na taras widokowy. W środku mieści się Muzeum Gdańska z Salą Czerwoną, jedną z najpiękniejszych sal ratuszowych w Europie. Zadrzyjcie głowy i poszukajcie złotego króla.
Dwór Artusa ★W tym gmachu spotykali się najbogatsi kupcy Gdańska i goście z całej Europy. Nazwa pochodzi od legendarnego króla Artura i jego rycerzy Okrągłego Stołu, przy którym wszyscy byli równi. Rzemieślnicy i kramarze wstępu jednak nie mieli. Pierwszy dwór stanął tu w połowie XIV wieku, a obecną fasadę nadał mu w 1617 roku Abraham van den Blocke. W wielkiej sali stoi piec kaflowy wysoki na prawie 11 metrów, złożony z ponad 500 kafli. Na fasadzie poszukajcie czterech posągów starożytnych bohaterów.
Zielona Brama ★Brama, która wygląda jak pałac, bo miała być gdańskim domem polskich królów. Zbudowano ją w latach 1564 do 1568 z drobnej cegły przywiezionej statkami z Holandii. Królowie woleli jednak mieszkać w kamienicach przy Długim Targu i żaden nie zatrzymał się tu na dłużej. Brama zamyka Drogę Królewską: przez jej cztery przejścia wychodzi się prosto na most i nad Motławę. Poszukajcie nad przejściami herbów Polski, Gdańska i Prus Królewskich.
Bazylika Mariacka ★Jeden z największych ceglanych kościołów na świecie. Budowano go ponad 150 lat, od 1346 do 1502 roku, a w środku zmieści się 25 tysięcy ludzi. Wnętrze jest jasne i białe, bo wysokie okna wpuszczają mnóstwo światła. Stoi tu zegar astronomiczny z XV wieku, który pokazuje godziny, dni, fazy Księżyca i znaki zodiaku. Na wieżę prowadzi ponad 400 schodów, a z góry widać całe miasto i port. Poszukajcie w kościele zegara i znajdźcie na nim swój znak zodiaku.
Żuraw ★Największy i najstarszy zachowany dźwig portowy średniowiecznej Europy, a zarazem brama miejska. Zbudowano go w latach 1442 do 1444. W środku kręcą się dwie pary drewnianych kół o średnicy około sześciu metrów, a napędzali je ludzie, którzy chodzili w nich jak chomiki w kołowrotku. Żuraw podnosił dwie tony na wysokość 27 metrów, ładował towary na statki i stawiał maszty. Spłonął w 1945 roku i został odbudowany, a dziś jest częścią Narodowego Muzeum Morskiego. Po drugiej stronie rzeki cumuje Sołdek, pierwszy statek zbudowany w Polsce po wojnie. Wypatrzcie pod dachem linę i hak.
Hala Targowa ★Ceglana hala z wieżyczkami wygląda jak zamek, a jest po prostu targiem. Otwarto ją w 1896 roku, żeby handel z ulic i placów przenieść pod dach. Wcześniej stał tu klasztor dominikanów, zniszczony w 1813 roku. Podczas remontu hali archeolodzy odkopali pod podłogą fundamenty najstarszego kościoła św. Mikołaja sprzed ponad 800 lat i można je obejrzeć w podziemiu. Na górze do dziś kupuje się warzywa, sery, ryby i kwiaty. Wejdźcie do środka i sprawdźcie, czym pachnie.
Wielka Zbrojownia ★Najpiękniejszy magazyn w mieście. Na początku XVII wieku Gdańsk bał się wojny ze Szwecją i potrzebował miejsca na armaty, kule i zbroje. Mieszczanie nie chcieli jednak zwykłej szopy i zamówili u Antoniego van Obberghena gmach wzorowany na halach mięsnych w holenderskim Haarlemie, z czerwonej cegły i jasnego kamienia. Na parterze stały działa, a wyżej leżała lżejsza broń. Dziś uczą się tu studenci Akademii Sztuk Pięknych. Tu kończy się spacer: do Bramy Wyżynnej macie stąd kilka minut. Poszukajcie na fasadzie Minerwy, bogini w hełmie.
Katownia i Wieża WięziennaDwie ceglane budowle połączone murem strzegły w średniowieczu wjazdu na ulicę Długą. Kiedy miasto otoczyło się nowymi wałami, przestały być potrzebne do obrony i urządzono w nich sąd, więzienie i izbę tortur. Stąd nazwy: Katownia i Wieża Więzienna. Obok wieży stał pręgierz, przy którym wymierzano kary na oczach całego miasta. Na ścianie Katowni poszukajcie kamiennej postaci bez głowy.
Dom UphagenaKamienica przy Długiej 12 pokazuje, jak mieszkał bogaty gdański kupiec w XVIII wieku. W 1775 roku kupił ją Johann Uphagen, miłośnik książek i historii, i urządził po swojemu. Zastrzegł, że po jego śmierci wnętrza mają zostać bez zmian, dlatego już ponad sto lat temu otwarto tu muzeum. W środku są salon, jadalnia i kuchnia, a ściany pokoi zdobią malowane owady, ptaki i kwiaty. Policzcie, ile okien ma wąska fasada.
Złota KamienicaNajbardziej strojny dom przy Długim Targu. Zbudowano go w latach 1609 do 1618 dla burmistrza Johanna Speymanna według projektu Abrahama van den Blocke. Całą fasadę pokrywają złocone płaskorzeźby: sceny bitew i podobizny władców, wśród nich polskich królów Władysława Jagiełły i Zygmunta III Wazy. Na samej górze stoją cztery posągi, a nad nimi Fortuna, bogini szczęścia. Policzcie, ile pięter ma złota fasada.
Brama ChlebnickaNajstarsza z gotyckich bram wodnych nad Motławą, z XV wieku. Takie bramy zamykały każdą ulicę wychodzącą na nabrzeże: w dzień przechodzili nimi tragarze z towarami, a na noc je zamykano. Nad przejazdem od strony rzeki widać herb Gdańska jeszcze bez korony, którą miasto dostało od króla Kazimierza Jagiellończyka w 1457 roku. Od strony ulicy wyrzeźbiono lilię, dawny znak książąt pomorskich. Porównajcie ten herb z herbami na innych bramach.
Brama MariackaBrama z końca XV wieku prowadzi z nabrzeża na najpiękniejszą uliczkę Gdańska. Od strony rzeki zobaczycie trzy herby: pośrodku Polski, a po bokach Gdańska i Prus Królewskich, pochylone tak, jakby się jej kłaniały. Od strony ulicy herb miasta trzymają dwa lwy. Wysoki dom z wieżyczką tuż obok to Dom Przyrodników, w którym dziś mieści się Muzeum Archeologiczne, a z wieży jest widok na Motławę. Przejdźcie pod bramą i poszukajcie lwów.
Kaplica KrólewskaJedyny barokowy kościół Głównego Miasta. Powstał w latach 1678 do 1681, kiedy kościół Mariacki należał do protestantów, a gdańscy katolicy nie mieli się gdzie modlić. Budowę wsparł król Jan III Sobieski, stąd nazwa i herb króla na fasadzie. Sama kaplica mieści się na piętrze, pod kopułą, a na parterze mieszkali księża. Poszukajcie na fasadzie królewskiej korony.
Kościół św. JanaGotycki kościół, o którym pierwszy raz napisano w 1358 roku. Stoi na podmokłym gruncie i od wieków osiada: wschodnia ściana odchyliła się od pionu prawie o metr i w 1679 roku trzeba ją było podeprzeć potężnymi przyporami. W 1945 roku kościół spłonął i przez dziesiątki lat stał pusty. Dziś działa w nim Centrum św. Jana, w którym odbywają się koncerty i wystawy. W środku przetrwał wielki kamienny ołtarz sprzed czterystu lat. Obejdźcie kościół i poszukajcie krzywej ściany.
Bazylika św. MikołajaJedyny kościół w śródmieściu Gdańska, który przetrwał wojnę bez zniszczeń. Dlatego w środku zobaczycie to, czego nie ma nigdzie indziej w mieście: dawne ołtarze, ambonę, organy i obrazy sprzed kilkuset lat. Kościół św. Mikołaja książę Świętopełk podarował w 1227 roku dominikanom. To oni w 1260 roku dostali od papieża przywilej, od którego zaczął się Jarmark św. Dominika, do dziś największe święto handlu w Gdańsku. Wejdźcie cicho i poszukajcie złoconych ołtarzy.
Baszta JacekNajwyższa ze średniowiecznych baszt Gdańska: razem z chorągiewką ma 36 metrów. Zbudowano ją około 1400 roku na narożniku murów miejskich, żeby strażnicy widzieli z góry, co dzieje się na przedpolu. Mury przy ziemi mają dwa i pół metra grubości. Gdańszczanie nazywali ją żartobliwie „Patrz do kuchni”, bo z góry dało się zajrzeć do garnków w klasztornej kuchni dominikanów. Policzcie boki baszty. Powinno ich być osiem.