Ratusz Staromiejski ★Toruń zaczął budować ten ratusz po przywileju z 1391 roku. Pod jednym dachem były tu sklepy kupców, rada miasta i sąd, co w średniowiecznej Europie zdarzało się rzadko. Najstarsza jest wieża: stoi od 1274 roku, w 1385 roku ją podwyższono i zawieszono zegar. Na przełomie XVI i XVII wieku dobudowano narożne wieżyczki i ozdobne szczyty, a w 1703 roku budynek spłonął podczas oblężenia szwedzkiego. Dziś mieści się tu Muzeum Okręgowe, a z tarasu na wieży widać całe Stare Miasto i Wisłę.
Planetarium ★Okrągły ceglany budynek z blankami wygląda jak baszta, a to dawny zbiornik na gaz z 1860 roku. Od 1994 roku działa w nim planetarium: pod kopułą wyświetla się niebo z gwiazdami i planetami. To jedno z najczęściej odwiedzanych miejsc w Toruniu, w 2022 roku przyszło tu ponad 290 tysięcy osób. Seans trwa dłużej niż ten przystanek, a bilety warto zarezerwować wcześniej.
Dom Mikołaja Kopernika ★W dwóch gotyckich kamienicach przy ulicy Kopernika 15 i 17 działa muzeum poświęcone astronomowi, który urodził się w Toruniu w 1473 roku. Historycy wciąż spierają się, w którym dokładnie domu przyszedł na świat. W środku zobaczycie, jak wyglądał dom bogatego kupca, a także instrumenty i dawne książki astronomiczne. Muzeum jest filią Muzeum Okręgowego, wejście jest płatne.
Krzywa Wieża ★Ta baszta miejskich murów z XIV wieku ma 15 metrów wysokości, a jej szczyt odchyla się od pionu o prawie półtora metra. Pochyliła się prawdopodobnie już w średniowieczu, gdy osunęło się piaszczyste podłoże, ale legenda mówi, że zbudował ją za karę krzyżak, który złamał śluby zakonne. W XVIII wieku było tu więzienie dla kobiet. Spróbujcie oprzeć się plecami o jej ścianę: według zwyczaju równowagę utrzyma tylko ten, kto ma lżejsze grzechy od tamtego krzyżaka.
Katedra św. Janów ★Największy kościół Starego Miasta i dawna fara mieszczan. W wieży wisi dzwon Tuba Dei, czyli Trąba Boża, odlany na początku XVI wieku; w 1703 roku Szwedzi chcieli go zrabować, ale miasto zapłaciło okup. W środku stoi chrzcielnica, przy której według tradycji ochrzczono Mikołaja Kopernika, a w ścianie złożono serce króla Jana Olbrachta, który zmarł w Toruniu w 1501 roku. Katedrą kościół jest od 1992 roku.
Muzeum Toruńskiego Piernika ★Toruńskie pierniki są znane od średniowiecza, pierwszy zapis o nich pochodzi z 1380 roku. Muzeum otwarto w 2015 roku w dawnej fabryce pierników Gustawa Weesego przy ulicy Strumykowej. Zobaczycie stare drewniane formy, maszyny i to, jak wypiekano pierniki dawniej. Wejście jest płatne; osobno, przy ulicy Rabiańskiej, działa Żywe Muzeum Piernika z warsztatami pieczenia.
Kamienica pod GwiazdąKamienica przy Rynku 35 ma średniowieczne korzenie, ale jej słynna fasada pochodzi z końca XVII wieku. Pełno na niej stiukowych girland z owoców i liści, a na szczycie świeci złota gwiazda, od której wzięła się nazwa. W środku zachowały się drewniane kręcone schody z figurą Minerwy. Od 1970 roku działa tu Muzeum Sztuki Dalekiego Wschodu.
Kościół Wniebowzięcia NMPGotycki kościół zbudowali franciszkanie, którzy przybyli do Torunia w 1239 roku. Nie ma wieży, za to jego wnętrze jest bardzo wysokie i nakryte gwiaździstymi sklepieniami. Przez prawie dwa stulecia, od 1557 do 1724 roku, modlili się tu protestanci. W prezbiterium stoi czarno-białe mauzoleum Anny Wazówny, siostry króla Zygmunta III Wazy, z 1636 roku.
Kościół św. DuchaBarokowy kościół z jasną wieżą stoi w zachodniej pierzei Rynku. Zbudowali go toruńscy protestanci, gdy po tumulcie toruńskim w 1724 roku musieli oddać kościół Mariacki; poświęcono go w 1756 roku. Wieżę dobudowano dopiero w latach 1897-1899. Od 1945 roku opiekują się nim jezuici i jest to kościół akademicki.
Dwór ArtusaW średniowieczu w Dworze Artusa spotykali się bogaci kupcy z Bractwa św. Jerzego, a później obradowały tu sejmy. Pierwszy budynek stał w tym miejscu już około 1385 roku. Obecny, z bogato zdobioną ceglaną fasadą, zbudowano w latach 1889-1891. Dziś to centrum kultury z koncertami i spektaklami.
Brama KlasztornaJedna z trzech zachowanych bram w murach od strony Wisły. Zbudowano ją w pierwszej połowie XIV wieku, a około 1420 roku nadbudowano. Nazwę wzięła od pobliskiego klasztoru benedyktynek. Spójrzcie w górę w przejściu: widać szczeliny po bronie, czyli kracie, którą opuszczano przed wrogiem.
Brama ŻeglarskaBrama prowadziła z portu nad Wisłą prosto na Rynek. Powstała między końcem XIII a połową XIV wieku. Tędy wjeżdżali do miasta polscy królowie, dlatego zaczyna się tu Droga Królewska, która biegnie ulicą Żeglarską. Przez bramę zobaczycie Wisłę jak w ramie obrazu.
Dom EskenówGotycka kamienica z XIV wieku, którą w 1518 roku kupił Franciszek Esken z bogatej rodziny kupieckiej. Ozdobny renesansowy portal dodano około 1590 roku. W XIX wieku dom zamieniono na spichlerz, stąd rzędy małych okienek. Dziś działa tu Muzeum Historii Torunia.
Brama MostowaNajwiększa z bram od strony Wisły. Zbudował ją w 1432 roku mistrz Hans Gotland. Pod koniec XV wieku zbudowano stąd drewniany most przez Wisłę, który przetrwał do XIX wieku, i od niego brama wzięła nazwę.
Baszta MonstrancjaJedyna ośmioboczna baszta w toruńskich murach, zbudowana w połowie XV wieku. Jej ściany mają miejscami do dwóch i pół metra grubości. Nazwę zawdzięcza kształtowi, który przypominał monstrancję. Stoi przy ulicy Podmurnej, która biegnie wzdłuż dawnych murów.
Kościół św. JakubaDawna fara Nowego Miasta, której budowę zaczęto w 1309 roku. Zewnętrzne ściany prezbiterium zdobią bogate ceglane dekoracje, a charakterystyczny podwójny dach wieży zbudowano po pożarze w 1455 roku. Kościół nie jest skierowany dokładnie na wschód, bo musiał się zmieścić w siatce ulic. Obejdźcie go dookoła i poszukajcie ceramicznego napisu przy prezbiterium.
Fot. Dawid Galus, CC BY-SA 3.0 pl, Wikimedia Commons
Fot. Krzysztof Golik, CC BY-SA 4.0, Wikimedia Commons1
Fot. Pudelek, CC BY-SA 4.0, Wikimedia Commons
Fot. Lestat (Jan Mehlich), CC BY-SA 2.5, Wikimedia Commons
Fot. Makary, CC BY-SA 3.0, Wikimedia Commons
Fot. DerHexer, CC BY-SA 3.0, Wikimedia Commons
Fot. Avi1111 dr. avishai teicher, CC BY-SA 3.0, Wikimedia Commons
Fot. Dawid Galus, CC BY-SA 3.0 pl, Wikimedia Commons
Fot. Zorro2212, CC BY-SA 3.0, Wikimedia Commons
Fot. Kapitel, CC BY-SA 4.0, Wikimedia Commons
Fot. Dawid Galus, CC BY-SA 3.0 pl, Wikimedia Commons
Fot. Mateuszgdynia, CC BY-SA 4.0, Wikimedia Commons
Fot. Ola Zaparucha, CC BY-SA 3.0 pl, Wikimedia Commons
Fot. 1bumer, CC BY-SA 4.0, Wikimedia Commons
Fot. 1bumer, CC BY-SA 4.0, Wikimedia Commons
Fot. Łukasz Bakuła, CC BY-SA 4.0, Wikimedia Commons