Spacer zaczyna się na placu Zamkowym, przy przystanku Stare Miasto, i kończy tuż obok, przy dzwonnicy kościoła św. Anny, więc wrócicie prawie w to samo miejsce. Jeśli jesteście już na Starym Mieście, Turi poprowadzi od najbliższego punktu. Punkt informacji turystycznej działa na Rynku Starego Miasta. Uliczki są wyłożone kostką i wózek przejedzie prawie wszędzie, poza Kamiennymi Schodkami, na które wystarczy spojrzeć z góry, i murami przy Barbakanie. Chodzenie po Starym Mieście jest bezpłatne. Bilety są potrzebne do Zamku Królewskiego, Muzeum Warszawy i na taras widokowy przy kościele św. Anny. Hejnał z wieży zamku grany jest codziennie o 11.15. Toalety są między innymi przy placu Zamkowym, przy ulicy Świętojańskiej i przy Barbakanie.
W domu otwórzcie obiekt w Turi i dotknijcie „Pobierz na wyjazd”: mapa, opisy i zdjęcia zadziałają bez zasięgu.
Najdalsze punkty zwiedzajcie na początku, kiedy dzieci mają jeszcze siły.
Odhaczajcie na bieżąco, a przy wyjściu będziecie wiedzieć, co zostało.
Stare Miasto w Warszawie w aplikacji Turi
Pozycja na żywo, trasa od punktu do punktu, opisy do czytania i słuchania. Bezpłatnie, bez konta, także po angielsku, niemiecku i ukraińsku.
Ten sam plan co w aplikacji. Dotknijcie punktu, żeby zobaczyć zdjęcie i opis; w Turi zobaczycie na nim też siebie.
1polecane, w kolejności trasypozostałe punktyWCtoalety, jedzenie, kasy
Plan: OpenStreetMap (ODbL). Opisy i zdjęcia: Turi i Wikimedia Commons. Coś się nie zgadza? Dajcie znać.
Warto zobaczyć
Warszawska starówka wygląda na kilkaset lat, a ma niewiele ponad siedemdziesiąt. W 1944 roku została zburzona niemal do ostatniej ściany, a potem warszawiacy odbudowali ją cegła po cegle tak wiernie, że trafiła na listę UNESCO. Spacer zaczyna się na placu Zamkowym przy kolumnie króla Zygmunta, prowadzi obok Zamku Królewskiego i katedry na Rynek z Syrenką, przez Barbakan i wzdłuż murów obronnych, a kończy na wieży widokowej, z której widać całą trasę. Po drodze dotkniecie dzwonu, który spełnia życzenia, pogłaszczecie kamiennego niedźwiedzia i przejedziecie się pierwszymi schodami ruchomymi w Polsce.
Fot. Maksym Kozlenko, CC BY-SA 4.0, Wikimedia Commons1
Atrakcja
Kolumna Zygmunta
Najstarszy świecki pomnik w Warszawie. Postawił go w 1644 roku król Władysław IV dla swojego ojca, Zygmunta III Wazy, który przeniósł stolicę z Krakowa do Warszawy. Król z brązu stoi na wysokości 22 metrów, w jednej ręce trzyma krzyż, a w drugiej szablę. W 1944 roku kolumna runęła trafiona pociskiem, ale figura króla ocalała i wróciła na nowy trzon. Stare, popękane trzony leżą na trawie pod murem zamku. Warszawiacy mówią, że dopóki król trzyma szablę w górze, miastu nic nie grozi.
Fot. Maksym Kozlenko, CC BY-SA 4.0, Wikimedia Commons2
Budynek / zabytek
Zamek Królewski
Dom polskich królów i miejsce, w którym obradował sejm. To tutaj w 1791 roku uchwalono Konstytucję 3 maja, pierwszą w Europie. W czasie wojny zamek został wysadzony w powietrze i przez prawie 30 lat w jego miejscu był pusty plac. Odbudowano go w latach 1971 do 1984 za pieniądze zbierane przez Polaków z całego świata. Ocalałe fragmenty rzeźb i ścian wmurowano w nowe mury. Codziennie o 11.15 z Wieży Zegarowej trębacz gra hejnał: o tej godzinie w 1939 roku zatrzymał się zegar płonącego zamku. Poszukajcie zegara na wieży.
Fot. Jorge Láscar from Australia, CC BY 2.0, Wikimedia Commons3
Budynek / zabytek
Katedra św. Jana
Jeden z najstarszych kościołów Warszawy, postawiony w XIV wieku przez książąt mazowieckich. Koronowano tu ostatniego króla Polski, Stanisława Augusta, i tutaj zaprzysiężono Konstytucję 3 maja. W podziemiach spoczywają książęta, prezydenci i pisarz Henryk Sienkiewicz. W 1944 roku w katedrze toczyły się walki, a po powstaniu została wysadzona. Odbudowano ją w stylu gotyckim, jaki miała przed wiekami. W bocznej ścianie od ulicy Dziekania tkwi gąsienica małego czołgu, który wjechał do środka z ładunkiem wybuchowym. Obejdźcie katedrę i poszukajcie jej.
Fot. Аимаина хикари, CC0, Wikimedia Commons4
Atrakcja
Dzwon na Kanonii
Na środku cichego placyku za katedrą stoi dzwon odlany w 1646 roku. Nigdy nie zawisł na żadnej wieży, bo pękł i nie nadawał się do bicia. Warszawiacy wierzą, że przynosi szczęście: trzeba dotknąć jego czubka i obejść go dookoła, najlepiej skacząc na jednej nodze. W rogu placu stoi najwęższy dom w mieście. Od strony Kanonii ma szerokość jednego okna, bo dawniej podatek płaciło się od szerokości fasady. Dotknijcie dzwonu i znajdźcie ten dom.
Fot. This photo was taken by Arkadiusz Zarzecki Autorem…, CC BY-SA 3.0, Wikimedia Commons5
Atrakcja
Gnojna Góra
Taras z najlepszym widokiem na Wisłę stoi na dawnym miejskim śmietniku. Przez kilkaset lat mieszkańcy Starej Warszawy wyrzucali tu odpadki i nieczystości z całego miasta, aż urosła z nich prawdziwa góra. Wysypisko zamknięto dopiero w 1844 roku, choć władze próbowały to zrobić dużo wcześniej. Dziś widać stąd rzekę, mosty, Stadion Narodowy i prawy brzeg miasta. Policzcie mosty i poszukajcie na Wiśle statków.
Fot. Jorge Láscar from Australia, CC BY 2.0, Wikimedia Commons6
Atrakcja
Rynek Starego Miasta
Serce dawnej Warszawy, wytyczone na przełomie XIII i XIV wieku. Ma 90 na 73 metry i z każdego rogu wychodzą po dwie ulice. Tu odbywały się jarmarki, a pośrodku stał ratusz, rozebrany w 1817 roku. Po powstaniu w 1944 roku z kamienic zostały same ruiny. Warszawiacy odbudowali je cegła po cegle na podstawie starych obrazów i zdjęć, tak dokładnie, że całe Stare Miasto wpisano na listę UNESCO jako wzór odbudowy. Gdzieś na Rynku wisi szyld z Bazyliszkiem, potworem, który wzrokiem zamieniał ludzi w kamień. Poszukajcie go.
Fot. Carlos Delgado, CC BY-SA 3.0 pl, Wikimedia Commons7
Atrakcja
Syrenka
Pół kobieta, pół ryba z mieczem i tarczą to herb Warszawy. Legenda opowiada, że syrena przypłynęła z morza Wisłą i zamieszkała pod Starym Miastem. Chciwy kupiec złapał ją i zamknął w szopie, ale młody rybak usłyszał jej płacz i wypuścił ją na wolność. Z wdzięczności obiecała bronić miasta. Rzeźbę zaprojektował Konstanty Hegel w 1855 roku jako ozdobę miejskiego wodotrysku. Sprawdźcie, w której ręce Syrenka trzyma miecz.
Fot. Krzysztof Rogoś, CC BY-SA 3.0, Wikimedia Commons8
Atrakcja
Kamienne Schodki
Najbardziej malownicza uliczka Starego Miasta jest tak wąska, że sąsiedzi z naprzeciwka mogliby podać sobie ręce przez okno. Pierwszy raz wspomniano o niej w 1527 roku. Kamienne stopnie prowadziły przez furtę w murach nad Wisłę i codziennie noszono tędy wiadrami wodę z rzeki. Opowiada się, że w 1806 roku oglądał stąd Wisłę cesarz Napoleon. Zejdźcie kilka stopni w dół i policzcie, ile ich jest do pierwszego zakrętu.
Fot. Bartosz MORĄG, CC BY-SA 3.0, Wikimedia Commons9
Budynek / zabytek
Barbakan
Okrągła ceglana twierdza z czterema wieżyczkami pilnowała północnej bramy miasta. Zbudowano ją około 1548 roku, żeby z jej okienek strzelać z dział i muszkietów do każdego, kto podejdzie pod mury. Szybko okazała się przestarzała i w całej historii walczono o nią tylko raz, w czasie potopu szwedzkiego. Później obudowano ją kamienicami i zapomniano o niej. Po wojnie barbakan odsłonięto i odbudowano. Przejdźcie przez bramę, wejdźcie na mury i policzcie okienka strzelnicze.
Fot. Tony Castle, CC BY-SA 3.0, Wikimedia Commons10
Atrakcja
Pomnik Małego Powstańca
Chłopiec w za dużym hełmie i za dużych butach stoi pod murem obronnym. Pomnik przypomina dzieci, które w powstaniu warszawskim w 1944 roku pomagały dorosłym: roznosiły listy w harcerskiej poczcie, przenosiły meldunki i opatrunki. Rzeźbę zaprojektował Jerzy Jarnuszkiewicz już w 1946 roku, a pomnik ufundowali harcerze i odsłonięto go w 1983 roku. Warszawiacy przynoszą tu znicze i biało-czerwone kwiaty. Zobaczcie, jak hełm opada chłopcu na oczy.
Fot. Scotch Mist, CC BY-SA 4.0, Wikimedia Commons11
Atrakcja
Taras widokowy przy kościele św. Anny
Biała dzwonnica obok kościoła św. Anny to najlepszy punkt widokowy na Stare Miasto. Na górę prowadzi około 150 schodów. Z tarasu widać jak na dłoni plac Zamkowy z kolumną, Zamek Królewski, dachy starówki, Wisłę i Stadion Narodowy. Zobaczycie stąd całą trasę, którą właśnie przeszliście. Kościół obok zaczęli budować w 1454 roku bernardyni sprowadzeni przez księżną Annę. Tu kończy się spacer. Wejdźcie na górę i pokażcie palcem wszystkie miejsca, w których byliście.
Wszystkie punkty (23)
Pogrupowane jak w legendzie planu. Gwiazdka oznacza punkty polecane.
Atrakcja 11
Kolumna Zygmunta ★Najstarszy świecki pomnik w Warszawie. Postawił go w 1644 roku król Władysław IV dla swojego ojca, Zygmunta III Wazy, który przeniósł stolicę z Krakowa do Warszawy. Król z brązu stoi na wysokości 22 metrów, w jednej ręce trzyma krzyż, a w drugiej szablę. W 1944 roku kolumna runęła trafiona pociskiem, ale figura króla ocalała i wróciła na nowy trzon. Stare, popękane trzony leżą na trawie pod murem zamku. Warszawiacy mówią, że dopóki król trzyma szablę w górze, miastu nic nie grozi.
Dzwon na Kanonii ★Na środku cichego placyku za katedrą stoi dzwon odlany w 1646 roku. Nigdy nie zawisł na żadnej wieży, bo pękł i nie nadawał się do bicia. Warszawiacy wierzą, że przynosi szczęście: trzeba dotknąć jego czubka i obejść go dookoła, najlepiej skacząc na jednej nodze. W rogu placu stoi najwęższy dom w mieście. Od strony Kanonii ma szerokość jednego okna, bo dawniej podatek płaciło się od szerokości fasady. Dotknijcie dzwonu i znajdźcie ten dom.
Gnojna Góra ★Taras z najlepszym widokiem na Wisłę stoi na dawnym miejskim śmietniku. Przez kilkaset lat mieszkańcy Starej Warszawy wyrzucali tu odpadki i nieczystości z całego miasta, aż urosła z nich prawdziwa góra. Wysypisko zamknięto dopiero w 1844 roku, choć władze próbowały to zrobić dużo wcześniej. Dziś widać stąd rzekę, mosty, Stadion Narodowy i prawy brzeg miasta. Policzcie mosty i poszukajcie na Wiśle statków.
Rynek Starego Miasta ★Serce dawnej Warszawy, wytyczone na przełomie XIII i XIV wieku. Ma 90 na 73 metry i z każdego rogu wychodzą po dwie ulice. Tu odbywały się jarmarki, a pośrodku stał ratusz, rozebrany w 1817 roku. Po powstaniu w 1944 roku z kamienic zostały same ruiny. Warszawiacy odbudowali je cegła po cegle na podstawie starych obrazów i zdjęć, tak dokładnie, że całe Stare Miasto wpisano na listę UNESCO jako wzór odbudowy. Gdzieś na Rynku wisi szyld z Bazyliszkiem, potworem, który wzrokiem zamieniał ludzi w kamień. Poszukajcie go.
Syrenka ★Pół kobieta, pół ryba z mieczem i tarczą to herb Warszawy. Legenda opowiada, że syrena przypłynęła z morza Wisłą i zamieszkała pod Starym Miastem. Chciwy kupiec złapał ją i zamknął w szopie, ale młody rybak usłyszał jej płacz i wypuścił ją na wolność. Z wdzięczności obiecała bronić miasta. Rzeźbę zaprojektował Konstanty Hegel w 1855 roku jako ozdobę miejskiego wodotrysku. Sprawdźcie, w której ręce Syrenka trzyma miecz.
Kamienne Schodki ★Najbardziej malownicza uliczka Starego Miasta jest tak wąska, że sąsiedzi z naprzeciwka mogliby podać sobie ręce przez okno. Pierwszy raz wspomniano o niej w 1527 roku. Kamienne stopnie prowadziły przez furtę w murach nad Wisłę i codziennie noszono tędy wiadrami wodę z rzeki. Opowiada się, że w 1806 roku oglądał stąd Wisłę cesarz Napoleon. Zejdźcie kilka stopni w dół i policzcie, ile ich jest do pierwszego zakrętu.
Pomnik Małego Powstańca ★Chłopiec w za dużym hełmie i za dużych butach stoi pod murem obronnym. Pomnik przypomina dzieci, które w powstaniu warszawskim w 1944 roku pomagały dorosłym: roznosiły listy w harcerskiej poczcie, przenosiły meldunki i opatrunki. Rzeźbę zaprojektował Jerzy Jarnuszkiewicz już w 1946 roku, a pomnik ufundowali harcerze i odsłonięto go w 1983 roku. Warszawiacy przynoszą tu znicze i biało-czerwone kwiaty. Zobaczcie, jak hełm opada chłopcu na oczy.
Taras widokowy przy kościele św. Anny ★Biała dzwonnica obok kościoła św. Anny to najlepszy punkt widokowy na Stare Miasto. Na górę prowadzi około 150 schodów. Z tarasu widać jak na dłoni plac Zamkowy z kolumną, Zamek Królewski, dachy starówki, Wisłę i Stadion Narodowy. Zobaczycie stąd całą trasę, którą właśnie przeszliście. Kościół obok zaczęli budować w 1454 roku bernardyni sprowadzeni przez księżną Annę. Tu kończy się spacer. Wejdźcie na górę i pokażcie palcem wszystkie miejsca, w których byliście.
Pomnik Jana KilińskiegoMężczyzna z szablą wzniesioną wysoko nad głową to szewc Jan Kiliński. Szył buty dla najbogatszych warszawiaków, a w 1794 roku poprowadził mieszkańców miasta do walki u boku Tadeusza Kościuszki. Mieszkał i miał warsztat tuż obok, przy Szerokim Dunaju. Figura z brązu ma cztery metry wysokości i odlano ją w 1935 roku. Przyjrzyjcie się, co Kiliński ma zatknięte za pasem.
Szeroki DunajMały placyk przy murach wziął nazwę od strumienia Dunaj, który miał tu swoje źródło. Od 1631 roku sprzedawano tu śledzie i solone ryby, obok stały kramy szewców, a przy murze jatki rzeźników. Pod numerem 5 mieszkał szewc Jan Kiliński, którego pomnik przed chwilą minęliście. Na środku stoi studnia, która przypomina o źródle dawnego strumienia. Znajdźcie studnię i dom Kilińskiego.
Schody ruchome Trasy W-ZPierwsze schody ruchome w Polsce. Uruchomiono je 22 lipca 1949 roku razem z Trasą W-Z, wielką arterią poprowadzoną tunelem pod Starym Miastem. W zrujnowanej Warszawie były sensacją: ludzie ustawiali się w kolejce, żeby tylko przejechać się w górę i w dół. Schody łączą plac Zamkowy z przystankiem tramwajowym pod skarpą. Wymieniono je na nowe, ale hol zachował dawny wygląd. Zjedźcie na dół i wjedźcie z powrotem.
Budynek / zabytek 6
Zamek Królewski ★Dom polskich królów i miejsce, w którym obradował sejm. To tutaj w 1791 roku uchwalono Konstytucję 3 maja, pierwszą w Europie. W czasie wojny zamek został wysadzony w powietrze i przez prawie 30 lat w jego miejscu był pusty plac. Odbudowano go w latach 1971 do 1984 za pieniądze zbierane przez Polaków z całego świata. Ocalałe fragmenty rzeźb i ścian wmurowano w nowe mury. Codziennie o 11.15 z Wieży Zegarowej trębacz gra hejnał: o tej godzinie w 1939 roku zatrzymał się zegar płonącego zamku. Poszukajcie zegara na wieży.
Katedra św. Jana ★Jeden z najstarszych kościołów Warszawy, postawiony w XIV wieku przez książąt mazowieckich. Koronowano tu ostatniego króla Polski, Stanisława Augusta, i tutaj zaprzysiężono Konstytucję 3 maja. W podziemiach spoczywają książęta, prezydenci i pisarz Henryk Sienkiewicz. W 1944 roku w katedrze toczyły się walki, a po powstaniu została wysadzona. Odbudowano ją w stylu gotyckim, jaki miała przed wiekami. W bocznej ścianie od ulicy Dziekania tkwi gąsienica małego czołgu, który wjechał do środka z ładunkiem wybuchowym. Obejdźcie katedrę i poszukajcie jej.
Barbakan ★Okrągła ceglana twierdza z czterema wieżyczkami pilnowała północnej bramy miasta. Zbudowano ją około 1548 roku, żeby z jej okienek strzelać z dział i muszkietów do każdego, kto podejdzie pod mury. Szybko okazała się przestarzała i w całej historii walczono o nią tylko raz, w czasie potopu szwedzkiego. Później obudowano ją kamienicami i zapomniano o niej. Po wojnie barbakan odsłonięto i odbudowano. Przejdźcie przez bramę, wejdźcie na mury i policzcie okienka strzelnicze.
Kościół JezuitówWąski, wysoki kościół wciśnięty między katedrę a kamienice zbudowali jezuici w latach 1609 do 1626. W ołtarzu wisi obraz Matki Bożej Łaskawej, patronki Warszawy. Przy wejściu leży kamienny niedźwiedź. Legenda mówi, że to zaklęty książę, który zakochał się bez wzajemności i skamieniał z żalu. Odczaruje go dopiero ktoś, kto pokocha go szczerze. Pogłaszczcie niedźwiedzia po nosie, a potem spójrzcie na drzwi kościoła: są z brązu i pełne małych aniołów.
Muzeum WarszawyCała północna strona Rynku to jedno muzeum: jedenaście połączonych kamienic, w których można przejść od piwnic po strychy. Zebrano tu tysiące warszawskich rzeczy, od srebrnych łyżek i zegarów po opakowania po czekoladzie i syrenki we wszystkich możliwych kształtach. Z najwyższego piętra jest widok na dachy Starego Miasta. Policzcie, ile kamienic stoi po tej stronie Rynku, i poszukajcie rzeźb na fasadach.
Kościół św. MarcinaKościół przy ulicy Piwnej ufundowano razem z klasztorem augustianów w XIV wieku. Jego falująca barokowa fasada należy do najładniejszych na Starym Mieście. W czasie powstania w 1944 roku świątynia spłonęła. Z dawnego krzyża ocalała nadpalona figura Chrystusa, którą do dziś można zobaczyć w środku. W latach 80. działał tu komitet, który pomagał uwięzionym w stanie wojennym i ich rodzinom. Wejdźcie cicho i poszukajcie tej figury.
Toalety / kasy / parking 6
Toaleta publiczna 1
Toaleta publiczna 2
Toaleta publiczna 3
Toaleta publiczna 4
Toaleta publiczna 5
Wejście na Stare MiastoPlac Zamkowy to najwygodniejsze wejście na Stare Miasto: tuż obok zatrzymują się autobusy i tramwaje, a z Trasy W-Z wjeżdżają na górę schody ruchome. Punkt informacji turystycznej działa na Rynku Starego Miasta pod numerem 19/21/21a.
Fot. Maksym Kozlenko, CC BY-SA 4.0, Wikimedia Commons
Fot. Maksym Kozlenko, CC BY-SA 4.0, Wikimedia Commons1
Fot. Maksym Kozlenko, CC BY-SA 4.0, Wikimedia Commons
Fot. Jorge Láscar from Australia, CC BY 2.0, Wikimedia Commons
Fot. Аимаина хикари, CC0, Wikimedia Commons
Fot. This photo was taken by Arkadiusz Zarzecki Autorem…, CC BY-SA 3.0, Wikimedia Commons
Fot. Jorge Láscar from Australia, CC BY 2.0, Wikimedia Commons
Fot. Carlos Delgado, CC BY-SA 3.0 pl, Wikimedia Commons
Fot. Krzysztof Rogoś, CC BY-SA 3.0, Wikimedia Commons
Fot. Bartosz MORĄG, CC BY-SA 3.0, Wikimedia Commons
Fot. Tony Castle, CC BY-SA 3.0, Wikimedia Commons
Fot. Scotch Mist, CC BY-SA 4.0, Wikimedia Commons
Fot. Przemek P, CC BY-SA 3.0, Wikimedia Commons
Fot. M.Bucka, CC BY-SA 4.0, Wikimedia Commons
Fot. 1bumer, CC BY-SA 4.0, Wikimedia Commons