Spacer zaczyna się przy moście do zamku na ulicy Zamkowej, obok wejścia do arboretum. Samochód zostawcie na płatnym parkingu na podzamczu albo na Prowencie, około 5 minut pieszo. Arboretum jest czynne codziennie przez cały rok; w sezonie wstęp jest płatny, a bilety do zamku kupuje się osobno. Bezpłatne toalety w arboretum działają od maja do września, płatna jest przy wejściu. Psy mogą wejść na smyczy. Jeśli jesteście już w arboretum, Turi poprowadzi od najbliższego punktu.
W domu otwórzcie obiekt w Turi i dotknijcie „Pobierz na wyjazd”: mapa, opisy i zdjęcia zadziałają bez zasięgu.
Najdalsze punkty zwiedzajcie na początku, kiedy macie jeszcze siły.
Odhaczajcie na bieżąco, a przy wyjściu będziecie wiedzieć, co zostało.
Zamek w Kórniku w aplikacji Turi
Pozycja na żywo, trasa od punktu do punktu, opisy do czytania i słuchania. Bezpłatnie, bez konta, także po angielsku, niemiecku i ukraińsku.
Ten sam plan co w aplikacji. Dotknijcie punktu, żeby zobaczyć zdjęcie i opis; w Turi zobaczycie na nim też siebie.
1polecane, w kolejności trasypozostałe punktyWCtoalety, jedzenie, kasy
Plan: OpenStreetMap (ODbL) i BDOT10k GUGiK, sprawdzony na zdjęciach lotniczych. Opisy i zdjęcia: Turi i Wikimedia Commons. Coś się nie zgadza? Daj znać.
Warto zobaczyć
Neogotycki zamek na wyspie otoczonej fosą i najstarsze arboretum w Polsce, założone w 1826 roku przez Tytusa Działyńskiego. W zamku mieści się muzeum i Biblioteka Kórnicka z rękopisami Mickiewicza, a w parku podobno spaceruje nocą Biała Dama. Spacer prowadzi wokół zamku i przez arboretum: pod magnolie i azalie, do starych cisów i najstarszych w Polsce cypryśników błotnych.
Fot. Tomasz Stachowiak, CC BY-SA 3.0 pl, Wikimedia Commons1
Budynek / zabytek
Zamek w Kórniku
Tu zaczynacie, przy moście nad fosą. Zamek stoi na sztucznej wyspie, a pierwszy znany kontrakt na jego budowę, z cieślą Mikołajem, pochodzi z 1426 roku, więc w 2026 roku zamek kończy 600 lat. Dzisiejszy wygląd w stylu neogotyku angielskiego nadał mu w połowie XIX wieku Tytus Działyński, którego pomnik stoi kilka kroków stąd. Działyński chciał, żeby zamek służył narodowi jako muzeum i biblioteka. Biblioteka Kórnicka ma dziś około 400 tysięcy woluminów, w tym rękopisy Mickiewicza, Słowackiego i Napoleona. Nad wejściem wypatrzcie herb Ogończyk Działyńskich i herb Jelita Zamoyskich, a przy schodach mostu żeliwnego psa i dzika.
Fot. Diego Delso, CC BY-SA 4.0, Wikimedia Commons2
Budynek / zabytek
Wieża i Czarny Mostek
Od wschodu zamek wygląda zupełnie inaczej: nad jasnymi murami wyrasta okrągła wieża z czerwonej cegły, dobudowana przez Tytusa Działyńskiego. Każdą z czterech elewacji zamku zaprojektowano inaczej, więc warto obejść go dookoła. Blanki i strzelnice są tylko ozdobą, bo w XIX wieku zamek był już rezydencją, a nie twierdzą. Drewniany Czarny Mostek, na którym stoicie, powstał około połowy XIX wieku i został przebudowany w 1926 roku. Fosę oczyszczano przez prawie dziesięć lat, do 2020 roku.
Fot. Diego Delso, CC BY-SA 4.0, Wikimedia Commons3
Atrakcja
Łuk indyjski i Biała Dama
Od południa zamek zdobi wielki łuk, wzorowany prawdopodobnie na Pawilonie Królewskim w Brighton i pośrednio na architekturze Indii; przypomina łuki Tadż Mahal. Z parkiem po tej stronie wiąże się najsłynniejsza kórnicka legenda. Teofila z Działyńskich Szołdrska-Potulicka w XVIII wieku przebudowała zamek w barokowy pałac i założyła obok ogród francuski, a w zamku wisi jej portret w białej sukni. Mówi się, że tuż przed północą schodzi z obrazu i idzie do parku, gdzie czeka na nią jeździec na czarnym koniu. Razem przemierzają aleje i znikają z pierwszym promieniem słońca. Teofila zmarła w 1790 roku i spoczywa w kościele Wszystkich Świętych, kilkaset metrów na północ od zamku.
Fot. No machine-readable author provided.…, Public domain, Wikimedia Commons4
Rośliny
Magnolie
W kwietniu i maju ten zakątek robi się różowo-biały od kwiatów magnolii, a arboretum świętuje wtedy kwitnienie magnolii. Ponadstuletnie magnolie drzewiaste należą do najcenniejszych okazów kolekcji. Arboretum założył w 1826 roku Tytus Działyński, a jego syn Jan powiększył zbiór do około 1500 gatunków i odmian; obok stoi pomnik twórców arboretum. Dziś na ponad 50 hektarach rośnie ponad 3500 gatunków i odmian drzew i krzewów. To najstarsze i najbogatsze arboretum w Polsce, które w 2026 roku obchodzi 200 lat.
Fot. Sylwia Ufnalska, CC BY-SA 3.0, Wikimedia Commons5
Rośliny
Cypryśniki błotne
Te drzewa pochodzą z bagien na południowym wschodzie Stanów Zjednoczonych, a kórnickie cypryśniki błotne są najstarsze w Polsce. Największy ma około 27 metrów wysokości i ponad 5 metrów obwodu. Popatrzcie na ziemię wokół pni: wystają z niej drewniane kolanka, czyli pneumatofory. Na bagnach pomagają korzeniom oddychać. Cypryśnik to drzewo iglaste, które jesienią rdzawieje i zrzuca igły jak modrzew.
Fot. nieznany autor, CC BY-SA 3.0, Wikimedia Commons6
Rośliny
Azalie i różaneczniki
W maju ten zakątek kwitnie na różowo, fioletowo i pomarańczowo, a arboretum organizuje wtedy Dni azalii i różaneczników. Azalie i różaneczniki to krzewy z jednego rodzaju, Rhododendron. Różanecznikami nazywa się zwykle te zimozielone, a azaliami te, które na zimę zrzucają liście. Zajrzyjcie tu także poza sezonem: skórzaste liście różaneczników zostają zielone przez całą zimę.
Fot. MOs810, CC BY-SA 4.0, Wikimedia Commons7
Budynek / zabytek
Pawilon parkowy i Komnaty Cisowe
Ośmioboczna rotunda pochodzi z połowy XVIII wieku i jest pozostałością ogrodu francuskiego, który urządziła tu Teofila Potulicka, czyli Biała Dama. W latach 40. XIX wieku Tytus Działyński dobudował do niej skrzydło i urządził w nim bibliotekę. Przy pawilonie stoi pień jałowca z Nepli nad Bugiem. Tuż obok zaczyna się ścieżka edukacyjna Komnaty Cisowe, poprowadzona wśród starych cisów. Cis jest w Polsce chroniony, a jego igły i nasiona są trujące, więc niczego tu nie zrywajcie. Od maja do września przy pawilonie działa bezpłatna toaleta.
Fot. Krzysztof Ziarnek, Kenraiz, CC BY-SA 4.0, Wikimedia Commons8
Atrakcja
Głaz Kajetana Kielisińskiego
Ten głaz upamiętnia Kajetana Kielisińskiego, grafika i rysownika, który walczył w powstaniu listopadowym. Od 1839 roku był bibliotekarzem Tytusa Działyńskiego: ułożył pierwsze katalogi Biblioteki Kórnickiej i pomagał przy przebudowie zamku i ogrodu. Rysował wielkopolskie kościoły i zabytki, a jego rysunki są dziś cennym źródłem dla historyków. Zmarł w Kórniku w 1849 roku, mając zaledwie 40 lat.
Fot. Andrzej Otrębski, CC BY-SA 3.0, Wikimedia Commons9
Rośliny
Polana edukacyjna i Drzewa Świata
Polana edukacyjna nosi imię profesora Przybylskiego, badacza z kórnickiego Instytutu Dendrologii PAN, który od 1952 roku opiekuje się arboretum. Przez ogród prowadzi też ścieżka Drzewa Świata, otwarta w 2010 roku. Na odcinku 3,5 kilometra poznacie 25 gatunków drzew z Ameryki Północnej, Azji i Europy. Przy każdym drzewie stoi tablica z mapką, skąd pochodzi, i ciekawostkami o jego znaczeniu w kulturze. Spróbujcie po kształcie liści zgadnąć kontynent, zanim przeczytacie tablicę.
Fot. Palacrogalin, CC BY-SA 3.0 pl, Wikimedia Commons10
Rośliny
Aleja generałowej Zamoyskiej
Lipową aleję posadzono około 1890 roku i nazwano na cześć Jadwigi Zamoyskiej, córki Tytusa Działyńskiego i żony generała Władysława Zamoyskiego, stąd generałowa. W 1882 roku założyła w Kórniku Szkołę Domowej Pracy Kobiet, w której dziewczęta uczyły się gotowania i szycia, ale też historii Polski, literatury i rysunku. Jej syn Władysław w 1924 roku przekazał zamek, bibliotekę i arboretum narodowi. Dziś zamkiem i biblioteką opiekuje się Polska Akademia Nauk. Stąd wróćcie alejkami do bramy przy zamku.
Wszystkie punkty (12)
Pogrupowane jak w legendzie planu. Gwiazdka oznacza punkty polecane.
Budynek / zabytek 3
Zamek w Kórniku ★Tu zaczynacie, przy moście nad fosą. Zamek stoi na sztucznej wyspie, a pierwszy znany kontrakt na jego budowę, z cieślą Mikołajem, pochodzi z 1426 roku, więc w 2026 roku zamek kończy 600 lat. Dzisiejszy wygląd w stylu neogotyku angielskiego nadał mu w połowie XIX wieku Tytus Działyński, którego pomnik stoi kilka kroków stąd. Działyński chciał, żeby zamek służył narodowi jako muzeum i biblioteka. Biblioteka Kórnicka ma dziś około 400 tysięcy woluminów, w tym rękopisy Mickiewicza, Słowackiego i Napoleona. Nad wejściem wypatrzcie herb Ogończyk Działyńskich i herb Jelita Zamoyskich, a przy schodach mostu żeliwnego psa i dzika.
Wieża i Czarny Mostek ★Od wschodu zamek wygląda zupełnie inaczej: nad jasnymi murami wyrasta okrągła wieża z czerwonej cegły, dobudowana przez Tytusa Działyńskiego. Każdą z czterech elewacji zamku zaprojektowano inaczej, więc warto obejść go dookoła. Blanki i strzelnice są tylko ozdobą, bo w XIX wieku zamek był już rezydencją, a nie twierdzą. Drewniany Czarny Mostek, na którym stoicie, powstał około połowy XIX wieku i został przebudowany w 1926 roku. Fosę oczyszczano przez prawie dziesięć lat, do 2020 roku.
Pawilon parkowy i Komnaty Cisowe ★Ośmioboczna rotunda pochodzi z połowy XVIII wieku i jest pozostałością ogrodu francuskiego, który urządziła tu Teofila Potulicka, czyli Biała Dama. W latach 40. XIX wieku Tytus Działyński dobudował do niej skrzydło i urządził w nim bibliotekę. Przy pawilonie stoi pień jałowca z Nepli nad Bugiem. Tuż obok zaczyna się ścieżka edukacyjna Komnaty Cisowe, poprowadzona wśród starych cisów. Cis jest w Polsce chroniony, a jego igły i nasiona są trujące, więc niczego tu nie zrywajcie. Od maja do września przy pawilonie działa bezpłatna toaleta.
Atrakcja 2
Łuk indyjski i Biała Dama ★Od południa zamek zdobi wielki łuk, wzorowany prawdopodobnie na Pawilonie Królewskim w Brighton i pośrednio na architekturze Indii; przypomina łuki Tadż Mahal. Z parkiem po tej stronie wiąże się najsłynniejsza kórnicka legenda. Teofila z Działyńskich Szołdrska-Potulicka w XVIII wieku przebudowała zamek w barokowy pałac i założyła obok ogród francuski, a w zamku wisi jej portret w białej sukni. Mówi się, że tuż przed północą schodzi z obrazu i idzie do parku, gdzie czeka na nią jeździec na czarnym koniu. Razem przemierzają aleje i znikają z pierwszym promieniem słońca. Teofila zmarła w 1790 roku i spoczywa w kościele Wszystkich Świętych, kilkaset metrów na północ od zamku.
Głaz Kajetana Kielisińskiego ★Ten głaz upamiętnia Kajetana Kielisińskiego, grafika i rysownika, który walczył w powstaniu listopadowym. Od 1839 roku był bibliotekarzem Tytusa Działyńskiego: ułożył pierwsze katalogi Biblioteki Kórnickiej i pomagał przy przebudowie zamku i ogrodu. Rysował wielkopolskie kościoły i zabytki, a jego rysunki są dziś cennym źródłem dla historyków. Zmarł w Kórniku w 1849 roku, mając zaledwie 40 lat.
Rośliny 5
Magnolie ★W kwietniu i maju ten zakątek robi się różowo-biały od kwiatów magnolii, a arboretum świętuje wtedy kwitnienie magnolii. Ponadstuletnie magnolie drzewiaste należą do najcenniejszych okazów kolekcji. Arboretum założył w 1826 roku Tytus Działyński, a jego syn Jan powiększył zbiór do około 1500 gatunków i odmian; obok stoi pomnik twórców arboretum. Dziś na ponad 50 hektarach rośnie ponad 3500 gatunków i odmian drzew i krzewów. To najstarsze i najbogatsze arboretum w Polsce, które w 2026 roku obchodzi 200 lat.
Cypryśniki błotne ★Te drzewa pochodzą z bagien na południowym wschodzie Stanów Zjednoczonych, a kórnickie cypryśniki błotne są najstarsze w Polsce. Największy ma około 27 metrów wysokości i ponad 5 metrów obwodu. Popatrzcie na ziemię wokół pni: wystają z niej drewniane kolanka, czyli pneumatofory. Na bagnach pomagają korzeniom oddychać. Cypryśnik to drzewo iglaste, które jesienią rdzawieje i zrzuca igły jak modrzew.
Azalie i różaneczniki ★W maju ten zakątek kwitnie na różowo, fioletowo i pomarańczowo, a arboretum organizuje wtedy Dni azalii i różaneczników. Azalie i różaneczniki to krzewy z jednego rodzaju, Rhododendron. Różanecznikami nazywa się zwykle te zimozielone, a azaliami te, które na zimę zrzucają liście. Zajrzyjcie tu także poza sezonem: skórzaste liście różaneczników zostają zielone przez całą zimę.
Polana edukacyjna i Drzewa Świata ★Polana edukacyjna nosi imię profesora Przybylskiego, badacza z kórnickiego Instytutu Dendrologii PAN, który od 1952 roku opiekuje się arboretum. Przez ogród prowadzi też ścieżka Drzewa Świata, otwarta w 2010 roku. Na odcinku 3,5 kilometra poznacie 25 gatunków drzew z Ameryki Północnej, Azji i Europy. Przy każdym drzewie stoi tablica z mapką, skąd pochodzi, i ciekawostkami o jego znaczeniu w kulturze. Spróbujcie po kształcie liści zgadnąć kontynent, zanim przeczytacie tablicę.
Aleja generałowej Zamoyskiej ★Lipową aleję posadzono około 1890 roku i nazwano na cześć Jadwigi Zamoyskiej, córki Tytusa Działyńskiego i żony generała Władysława Zamoyskiego, stąd generałowa. W 1882 roku założyła w Kórniku Szkołę Domowej Pracy Kobiet, w której dziewczęta uczyły się gotowania i szycia, ale też historii Polski, literatury i rysunku. Jej syn Władysław w 1924 roku przekazał zamek, bibliotekę i arboretum narodowi. Dziś zamkiem i biblioteką opiekuje się Polska Akademia Nauk. Stąd wróćcie alejkami do bramy przy zamku.