Spacer zaczyna się przy informacji turystycznej w ratuszu i kończy w Parku Miejskim, kilka minut od rynku. Jeśli jesteście już na Starym Mieście, Turi poprowadzi od najbliższego punktu. Stare Miasto jest płaskie i wygodne dla wózków, schody są tylko na dzwonnicy katedry i na trasie po Bastionie VII. Chodzenie po mieście jest bezpłatne. Bilety są potrzebne między innymi do Muzeum Zamojskiego, synagogi, na trasę po Bastionie VII, na dzwonnicę i do Muzeum Fortyfikacji i Broni. W sezonie w południe z wieży ratusza grany jest hejnał. Toalety są między innymi przy Rynku Solnym, przy Bastionie VII i przy Bramie Szczebrzeskiej.
W domu otwórzcie obiekt w Turi i dotknijcie „Pobierz na wyjazd”: mapa, opisy i zdjęcia zadziałają bez zasięgu.
Najdalsze punkty zwiedzajcie na początku, kiedy dzieci mają jeszcze siły.
Odhaczajcie na bieżąco, a przy wyjściu będziecie wiedzieć, co zostało.
Stare Miasto w Zamościu w aplikacji Turi
Pozycja na żywo, trasa od punktu do punktu, opisy do czytania i słuchania. Bezpłatnie, bez konta, także po angielsku, niemiecku i ukraińsku.
Ten sam plan co w aplikacji. Dotknijcie punktu, żeby zobaczyć zdjęcie i opis; w Turi zobaczycie na nim też siebie.
1polecane, w kolejności trasypozostałe punktyWCtoalety, jedzenie, kasy
Plan: OpenStreetMap (ODbL). Opisy i zdjęcia: Turi i Wikimedia Commons. Coś się nie zgadza? Dajcie znać.
Warto zobaczyć
Zamość zbudowano od zera według jednego planu. W 1580 roku hetman Jan Zamoyski zamówił u włoskiego architekta miasto idealne i dostał je: z kwadratowym rynkiem, kolorowymi kamienicami Ormian, akademią i murami, którym nie dali rady ani Kozacy, ani Szwedzi. Spacer zaczyna się pod ratuszem ze schodami jak wachlarz, prowadzi przez trzy rynki, obok synagogi i wnętrzem bastionu, a potem do katedry z wieżą widokową i arsenału z armatami. Kończy się w parku nad stawem, kilka kroków od zoo.
Fot. Danutar, CC BY-SA 3.0 pl, Wikimedia Commons1
Budynek / zabytek
Ratusz
Ratusz z 52-metrową wieżą zegarową jest znakiem rozpoznawczym Zamościa. Zaczęto go budować w 1591 roku, a szerokie schody w kształcie wachlarza dodano dopiero w XVIII wieku. Stoi nietypowo: nie na środku rynku, tylko w jego północnej pierzei, bo najważniejszy w mieście miał być pałac założyciela. W sezonie w południe z wieży gra trębacz. Hejnał rozbrzmiewa tylko na trzy strony świata. Legenda mówi, że hetman Zamoyski zabronił grać w stronę Krakowa.
Fot. Niki4wiki, CC BY-SA 4.0, Wikimedia Commons2
Atrakcja
Rynek Wielki
Kwadrat o boku 100 metrów, otoczony kamienicami z podcieniami, uchodzi za jeden z najpiękniejszych rynków Europy. Zamość nie rósł powoli jak inne miasta. W 1580 roku hetman Jan Zamoyski kazał go zbudować od zera, a włoski architekt Bernardo Morando narysował plan miasta idealnego, w którym wszystko ma swoje miejsce. Dlatego Zamość nazywa się Padwą Północy, a od 1992 roku jest na liście UNESCO. Pod arkadami można obejść cały rynek suchą stopą nawet w deszcz.
Fot. Pudelek (Marcin Szala), CC BY-SA 3.0, Wikimedia Commons3
Budynek / zabytek
Kamienice ormiańskie
Pięć najbardziej kolorowych kamienic rynku stoi na prawo od ratusza. Zbudowali je w XVII wieku ormiańscy kupcy, których Jan Zamoyski zaprosił do miasta, bo słynęli z handlu towarami ze Wschodu. Każda ma inny kolor i własne ozdoby. Poszukajcie anioła, pary małżonków oraz Madonny, która depcze smoka. W środku mieści się Muzeum Zamojskie.
Fot. Andrzej Otrębski, CC BY-SA 4.0, Wikimedia Commons4
Budynek / zabytek
Synagoga
Jedna z najlepiej zachowanych renesansowych synagog w Polsce. Zbudowali ją w latach 1610 do 1620 Żydzi sefardyjscy, których przodkowie pochodzili z Hiszpanii i Portugalii. Zamoyski zaprosił ich do swojego miasta tak jak Ormian. Z zewnątrz ozdabia ją attyka podobna do tych na kamienicach przy rynku. Po wojnie przez prawie pół wieku mieściła się tu biblioteka. Dziś to centrum kultury z wystawą o zamojskich Żydach, a w środku warto spojrzeć w górę na zdobione sklepienie.
Fot. Zala, CC BY-SA 4.0, Wikimedia Commons5
Atrakcja
Bastion VII
Zamość był nie tylko pięknym miastem, ale też potężną twierdzą. W 1648 roku oparł się Kozakom Chmielnickiego, a w 1656 roku Szwedom, którzy zdobyli wtedy prawie całą Polskę. Bastion VII to najlepiej zachowany fragment umocnień. Z przewodnikiem przejdziecie korytarzem wewnątrz murów, zajrzycie do kazamat, w których stały działa, i wyjdziecie na górę, skąd widać dachy Starego Miasta. Obok, w dawnym nadszańcu, działa hala z pamiątkami.
Fot. Sylwpak, CC BY-SA 4.0, Wikimedia Commons6
Atrakcja
Rynek Wodny
Trzeci, najspokojniejszy rynek Zamościa. Po przebudowie stał się placem dla pieszych z fontanną, która wieczorem świeci kolorami. Stoi tu też rzeźba z wiersza Bolesława Leśmiana: chłop Bajdała i złośliwy stworek Dusiołek, który nie dawał mu spać. Leśmian, jeden z najsłynniejszych polskich poetów, przez kilkanaście lat pracował w Zamościu jako notariusz.
Fot. Przemyslaw nowosad, CC BY-SA 3.0 pl, Wikimedia Commons7
Budynek / zabytek
Katedra i dzwonnica
Kościół zaprojektował ten sam architekt co całe miasto, Bernardo Morando, a ufundował Jan Zamoyski. Budowano go pod koniec XVI wieku na wzór kościołów włoskich. W krypcie pod posadzką spoczywają hetman i kolejni właściciele Zamościa. Obok stoi osobna dzwonnica. Można na nią wejść i z tarasu zobaczyć rynek, ratusz i równą kratkę ulic, a po drodze minąć wielkie dzwony.
Fot. Maciej Ukleja - [1], CC BY-SA 3.0, Wikimedia Commons8
Budynek / zabytek
Arsenał
W zbrojowni hetman Zamoyski trzymał armaty i zdobycze z wypraw wojennych. Obecny budynek pochodzi z pierwszej połowy XVII wieku. Dziś działa tu Muzeum Fortyfikacji i Broni. Zobaczycie zbroje, szable i działa, a obok, pod gołym niebem, stoi wojskowy sprzęt, do którego można podejść całkiem blisko. To miejsce, w którym dzieci zwykle chcą zostać najdłużej.
Fot. Andrzej Otrębski, CC BY-SA 4.0, Wikimedia Commons9
Atrakcja
Pomnik Jana Zamoyskiego i pałac
Hetman na koniu patrzy na pałac, od którego zaczęła się budowa miasta. Jan Zamoyski był kanclerzem i dowódcą wojsk Rzeczypospolitej, jednym z najpotężniejszych ludzi swoich czasów. Pomnik ma 10 metrów wysokości i stanął w 2005 roku, w 400. rocznicę śmierci hetmana. Pałac budowano od 1579 roku według projektu Moranda. W XIX wieku przerobiono go na szpital wojskowy, dlatego wygląda dziś skromniej niż kamienice przy rynku.
Fot. Aung, Public domain, Wikimedia Commons10
Atrakcja
Park Miejski
Park założono w latach 1919 do 1926 na dawnych terenach twierdzy, dlatego ma pagórki z wałów, resztki umocnień i staw. Alejki prowadzą przez mostki i obok starych murów, a nad wodą łatwo spotkać kaczki. To dobre miejsce na odpoczynek po spacerze. Kilka minut dalej, przy ulicy Szczebrzeskiej, jest zamojskie zoo.
Wszystkie punkty (22)
Pogrupowane jak w legendzie planu. Gwiazdka oznacza punkty polecane.
Budynek / zabytek 10
Ratusz ★Ratusz z 52-metrową wieżą zegarową jest znakiem rozpoznawczym Zamościa. Zaczęto go budować w 1591 roku, a szerokie schody w kształcie wachlarza dodano dopiero w XVIII wieku. Stoi nietypowo: nie na środku rynku, tylko w jego północnej pierzei, bo najważniejszy w mieście miał być pałac założyciela. W sezonie w południe z wieży gra trębacz. Hejnał rozbrzmiewa tylko na trzy strony świata. Legenda mówi, że hetman Zamoyski zabronił grać w stronę Krakowa.
Kamienice ormiańskie ★Pięć najbardziej kolorowych kamienic rynku stoi na prawo od ratusza. Zbudowali je w XVII wieku ormiańscy kupcy, których Jan Zamoyski zaprosił do miasta, bo słynęli z handlu towarami ze Wschodu. Każda ma inny kolor i własne ozdoby. Poszukajcie anioła, pary małżonków oraz Madonny, która depcze smoka. W środku mieści się Muzeum Zamojskie.
Synagoga ★Jedna z najlepiej zachowanych renesansowych synagog w Polsce. Zbudowali ją w latach 1610 do 1620 Żydzi sefardyjscy, których przodkowie pochodzili z Hiszpanii i Portugalii. Zamoyski zaprosił ich do swojego miasta tak jak Ormian. Z zewnątrz ozdabia ją attyka podobna do tych na kamienicach przy rynku. Po wojnie przez prawie pół wieku mieściła się tu biblioteka. Dziś to centrum kultury z wystawą o zamojskich Żydach, a w środku warto spojrzeć w górę na zdobione sklepienie.
Katedra i dzwonnica ★Kościół zaprojektował ten sam architekt co całe miasto, Bernardo Morando, a ufundował Jan Zamoyski. Budowano go pod koniec XVI wieku na wzór kościołów włoskich. W krypcie pod posadzką spoczywają hetman i kolejni właściciele Zamościa. Obok stoi osobna dzwonnica. Można na nią wejść i z tarasu zobaczyć rynek, ratusz i równą kratkę ulic, a po drodze minąć wielkie dzwony.
Arsenał ★W zbrojowni hetman Zamoyski trzymał armaty i zdobycze z wypraw wojennych. Obecny budynek pochodzi z pierwszej połowy XVII wieku. Dziś działa tu Muzeum Fortyfikacji i Broni. Zobaczycie zbroje, szable i działa, a obok, pod gołym niebem, stoi wojskowy sprzęt, do którego można podejść całkiem blisko. To miejsce, w którym dzieci zwykle chcą zostać najdłużej.
Stara Brama LwowskaTą bramą wyjeżdżało się z Zamościa w stronę Lwowa. Gdy w XIX wieku wzmacniano twierdzę, starą bramę zamurowano, a obok zbudowano nową. W starej urządzono więzienie. Siedział w nim między innymi major Walerian Łukasiński, który walczył o wolną Polskę i spędził w carskich więzieniach ponad 40 lat. Jego celę upamiętnia tablica.
Kościół FranciszkanówBiały barokowy kościół z połowy XVII wieku był jedną z największych świątyń w ówczesnej Polsce. Potem miał mniej szczęścia: zaborcy zamienili go na magazyn i koszary, a po wojnie przez długie lata działało w nim kino. Franciszkanie wrócili tu dopiero pod koniec XX wieku. Niedawno kościół odzyskał ozdobne szczyty i dawny wygląd.
Brama SzczebrzeskaJedna z trzech pierwszych bram miasta powstała na początku XVII wieku. Nazywano ją też Floriańską od figury świętego Floriana, patrona strażaków. Prowadziła na zachód, w stronę Szczebrzeszyna, tego samego, w którym chrząszcz brzmi w trzcinie. W 1866 roku przejazd zamurowano. Dziś znów można przez nią przejść po drewnianym moście nad dawną fosą.
Akademia ZamojskaW 1594 roku Jan Zamoyski założył tu własną uczelnię. Była to pierwsza prywatna szkoła wyższa w Rzeczypospolitej. Hetman płacił za nią z własnej kieszeni, bo chciał, żeby młodzi ludzie nie musieli wyjeżdżać na naukę za granicę. Akademia działała prawie 200 lat, do 1784 roku. W 2021 roku jej nazwa wróciła i w Zamościu znów działa Akademia Zamojska.
Stara Brama LubelskaZ tą bramą wiąże się niezwykła obietnica. Około 1582 roku Jan Zamoyski gościł króla Stefana Batorego i przyrzekł mu, że po nim nikt więcej tędy nie przejedzie. W 1588 roku hetman wprowadził przez nią jeszcze swojego jeńca, arcyksięcia Maksymiliana, który chciał zostać królem Polski i przegrał bitwę pod Byczyną. Potem bramę zamurowano i stała zamknięta przez kilkaset lat.
Atrakcja 6
Rynek Wielki ★Kwadrat o boku 100 metrów, otoczony kamienicami z podcieniami, uchodzi za jeden z najpiękniejszych rynków Europy. Zamość nie rósł powoli jak inne miasta. W 1580 roku hetman Jan Zamoyski kazał go zbudować od zera, a włoski architekt Bernardo Morando narysował plan miasta idealnego, w którym wszystko ma swoje miejsce. Dlatego Zamość nazywa się Padwą Północy, a od 1992 roku jest na liście UNESCO. Pod arkadami można obejść cały rynek suchą stopą nawet w deszcz.
Bastion VII ★Zamość był nie tylko pięknym miastem, ale też potężną twierdzą. W 1648 roku oparł się Kozakom Chmielnickiego, a w 1656 roku Szwedom, którzy zdobyli wtedy prawie całą Polskę. Bastion VII to najlepiej zachowany fragment umocnień. Z przewodnikiem przejdziecie korytarzem wewnątrz murów, zajrzycie do kazamat, w których stały działa, i wyjdziecie na górę, skąd widać dachy Starego Miasta. Obok, w dawnym nadszańcu, działa hala z pamiątkami.
Rynek Wodny ★Trzeci, najspokojniejszy rynek Zamościa. Po przebudowie stał się placem dla pieszych z fontanną, która wieczorem świeci kolorami. Stoi tu też rzeźba z wiersza Bolesława Leśmiana: chłop Bajdała i złośliwy stworek Dusiołek, który nie dawał mu spać. Leśmian, jeden z najsłynniejszych polskich poetów, przez kilkanaście lat pracował w Zamościu jako notariusz.
Pomnik Jana Zamoyskiego i pałac ★Hetman na koniu patrzy na pałac, od którego zaczęła się budowa miasta. Jan Zamoyski był kanclerzem i dowódcą wojsk Rzeczypospolitej, jednym z najpotężniejszych ludzi swoich czasów. Pomnik ma 10 metrów wysokości i stanął w 2005 roku, w 400. rocznicę śmierci hetmana. Pałac budowano od 1579 roku według projektu Moranda. W XIX wieku przerobiono go na szpital wojskowy, dlatego wygląda dziś skromniej niż kamienice przy rynku.
Park Miejski ★Park założono w latach 1919 do 1926 na dawnych terenach twierdzy, dlatego ma pagórki z wałów, resztki umocnień i staw. Alejki prowadzą przez mostki i obok starych murów, a nad wodą łatwo spotkać kaczki. To dobre miejsce na odpoczynek po spacerze. Kilka minut dalej, przy ulicy Szczebrzeskiej, jest zamojskie zoo.
Rynek SolnyMały rynek za ratuszem pamięta czasy, gdy sól była cennym towarem. Sprzedawano tu sól przywożoną z Drohobycza, a pierwsza wzmianka o placu pochodzi z 1588 roku. Zamość ma trzy rynki ustawione w jednej linii: Solny, Wielki i Wodny. To część planu architekta, który rozrysował miasto jak na kartce w kratkę.
Toalety / kasy / parking 6
Informacja turystyczna w ratuszuZamojskie Centrum Informacji Turystycznej działa w ratuszu, przy Rynku Wielkim 13. Dostaniecie tu plan miasta i dowiecie się, o której ruszają trasy po bastionie i podziemiach. Wyjście prowadzi prosto na rynek.
Fot. Danutar, CC BY-SA 3.0 pl, Wikimedia Commons1
Fot. Niki4wiki, CC BY-SA 4.0, Wikimedia Commons
Fot. Pudelek (Marcin Szala), CC BY-SA 3.0, Wikimedia Commons
Fot. Andrzej Otrębski, CC BY-SA 4.0, Wikimedia Commons
Fot. Zala, CC BY-SA 4.0, Wikimedia Commons
Fot. Sylwpak, CC BY-SA 4.0, Wikimedia Commons
Fot. Przemyslaw nowosad, CC BY-SA 3.0 pl, Wikimedia Commons
Fot. Maciej Ukleja - [1], CC BY-SA 3.0, Wikimedia Commons
Fot. Andrzej Otrębski, CC BY-SA 4.0, Wikimedia Commons
Fot. Aung, Public domain, Wikimedia Commons
Fot. Alians PL, CC BY-SA 3.0 pl, Wikimedia Commons
Fot. M.Bucka, CC BY-SA 4.0, Wikimedia Commons
Fot. Henryk Bielamowicz, CC BY-SA 4.0, Wikimedia Commons